Tories vallen in diepe put die ze zelf groeven

Artikel verschenen op socialistpartyni.org

De gehate Tory-regering is afgelopen donderdag weggestemd. Het gaf voldoening om te zien hoe sommige vertegenwoordigers die 14 jaar lang toezagen op een asociaal beleid voor de werkende klasse hun zetel verloren. Zij bleven feesten toen wij niet eens naast stervende geliefden mochten komen tijdens de pandemie. Nu verloor Jacob-Rees Mogg zijn zetel. Rishi Sunak trad af als Tory-leider. Liz Truss kreeg traag handgeklap als reactie toen op het podium werd aangekondigd dat ze haar zetel verloor. Natuurlijk komt het allemaal wel goed met hen en krijgen ze snel een goedbetaalde job in het bedrijfsleven, een wereld waarmee ze nauw verbonden zijn.

Het vieren van de langverwachte nederlaag van de Tories ging niet gepaard met enig enthousiasme voor Keir Starmer. Hij heeft deze verkiezingen gewonnen, schept op over de transformatie die hij in de Labourpartij heeft bewerkstelligd en kondigt een groot succes aan. Toch is het stemaandeel van Labour slechts 1,9% hoger dan in 2019 – toen de resultaten van Labour als rampzalig werden beschreven. In feite behaalde Labour in beide algemene verkiezingen waarbij Corbyn de partij leidde een hoger aantal stemmen: 13.887.918 in 2017 en 10.269.051 in 2019. Bij deze verkiezingen haalde Labour 9.686.329 stemmen. Deze cijfers, samen met de zeer lage opkomst, illustreren het gebrek aan enthousiasme voor Labour. Succes is blijkbaar relatief. De zeer scheefgetrokken aard van een systeem waarbij de kandidaat met het hoogste aantal stemmen het kiesdistrict meteen binnenhaalt, bleek opnieuw erg duidelijk. Met een derde van de stemmen haalde Labour twee derden van de zetels binnen. Gary Gibbon van Channel 4 omschreef het resultaat van Labour als een “liefdeloze aardverschuiving.” De resultaten doorprikken het idee van de rechterzijde dat het buitengooien van Corbyn en diens aanhangers tot meer steun zou leiden.

Geen enthousiasme voor Starmer

Het is positief dat we van de Tories af zijn, maar voor echte verandering in het belang van de werkende klasse en de onderdrukten kunnen we niet op Starmer rekenen. Hij staat voor het handhaven van de economische status quo van een gebroken kapitalistisch systeem dat heeft geleid tot lage productiviteit, stagnerende lonen, ondergefinancierde overheidsdiensten en een dalende levensstandaard in Groot-Brittannië. Hij heeft plichtsgetrouw de genocide in Gaza gesteund, steunt het buitenlands beleid van het Britse imperialisme en heeft op beschamende wijze transfobe opmerkingen gemaakt in de context van een rechtse reactie tegen deze onderdrukte gemeenschap. We moeten ons dringend organiseren en mobiliseren om te vechten voor echte verandering – of het nu gaat om huisvesting, verzet tegen de genocide in Gaza, financiering en meer personeel voor de gezondheidszorg, of voor trans- of migrantenrechten.

We moeten ervoor zorgen dat Starmer snel onder onoverkomelijke druk komt te staan – van vakbonden en acties op de werkvloer met levendige en sterke campagnes van arbeiders en jongeren in onze gemeenschappen en op straat.

In Schotland is de ontgoocheling over de SNP duidelijk, nadat ze er jarenlang niet in geslaagd zijn een strategie te ontwikkelen om onafhankelijkheid te bereiken en ook omdat ze onlangs terugkrabbelden op het gebied van klimaatbescherming en transrechten. De mensen stemden om de SNP eruit te schoppen en Labour was het middel om dat doel te bereiken. De SNP verloor 37 zetels in deze verkiezing en zal er slechts 9 hebben in het volgende parlement van Westminster.

Starmer moet zich geen illusies maken. Hij won deze verkiezing enkel door de ineenstorting van de stemmen van de Conservatieven – waarvan de overgrote meerderheid niet naar Labour ging, maar naar de meer openlijk rechtse Reform UK partij onder leiding van Nigel Farage. Farage is nu voor het eerst een gekozen parlementslid. Hij zal een groep van vijf Reform-parlementsleden leiden. Hun totaal aantal stemmen van 4.117.221 in vergelijking met de 6.827.311 van de Tory’s en het feit dat ze tweede werden in 103 kiesdistricten laat zien hoeveel schade ze de Tories hebben berokkend. Belangrijk om op te merken is echter ook dat Reform stemmen van Labour heeft afgepakt – ongeveer 10% in zetels die in handen waren van de Labourpartij. De overgrote meerderheid (93) van de kiesdistricten waarin Reform tweede werd, werd gewonnen door Labour. Deze verkiezing onderstreept het potentieel voor een verdere groei van de meer rechtse, openlijk anti-migranten en reactionaire krachten.

De enige manier om hun steun te ondermijnen is door een duidelijk links alternatief te formuleren en op te bouwen. Toch heeft Starmer al bewezen dat hij zich eerder aanpast aan rechtse praatjes en probeert concessies te doen, zoals zijn uitspraken over vluchtelingen en ‘kleine bootjes’ tijdens de campagne lieten zien. Terwijl hij comfortabel zijn zetel behield, daalde zijn stemaandeel in zijn eigen kiesdistrict Holborn and St Pancras met 17,4% ten opzichte van 2019 – een illustratie van het gebrek aan enthousiasme voor Starmer. Het uitdagen van racisme, transfobie en extreemrechts vereist een andere aanpak. Het verdedigen van een echt links en socialistisch alternatief is de sleutel.

De verkiezing van vijf kandidaten die sterk gekant zijn tegen de genocide in Gaza is een illustratie van het potentieel dat er bestaat om een alternatief links van Labour op te bouwen. Jeremy Corbyn vergrootte zelfs zijn meerderheid in Islington North, waar hij voor het eerst als onafhankelijke kandidaat opkwam nadat hij onder Starmer uit Labour was gezet. De Groenen deden het ook goed en wonnen in totaal vier zetels (tegenover één in 2019). Zij profiteerden ook van de solidariteit met Palestina. De verkiezing van parlementsleden die openlijk de Palestijnse bevrijding steunen, onderstreept hoe belangrijk de Palestijnse kwestie is voor veel jonge en arbeiderskiezers; dit was vooral duidelijk in moslimgemeenschappen.

DUP duidelijke verliezers in Noord-Ierland

In Noord-Ierland gaat het ook vooral over wie er verloren heeft, met de DUP duidelijk als grootste verliezer. Ze verloren drie zetels aan andere partijen: aan Alliance in Jeffrey Donaldson’s vorige kiesdistrict Lagan Valley; aan voormalig minister van Volksgezondheid Robin Swann (UUP) in South Antrim en aan Jim Allister van de TUV. Die slaagde er onverwacht in om de zetel in North Antrim te veroveren, die voorheen meer dan 50 jaar in handen was van Ian Paisley en daarna van Ian Paisley Jr. Partijleider Gavin Robinson verdedigde zijn zetel in East Belfast met succes, waardoor dit een slechte, maar geen verwoestende verkiezing is voor de DUP.

Sinn Féin heeft nu ook het grootste aantal zetels in een Westminster verkiezing, omdat demografische veranderingen zich blijven weerspiegelen in verkiezingen. Maar dit succes is gebaseerd op een verlies van DUP-zetels, want de resultaten van Sinn Fein blijven ongewijzigd op zeven zetels, ook al heeft Sinn Fein een belangrijke overwinning behaald met de voormalige verantwoordelijke van de vakbond van verpleegkundigen Pat Cullen in Fermanagh, South Tyrone. In datzelfde kiesdistrict kreeg Cross-Community Labour Alternative kandidaat Gerry Cullen een respectabele 624 of 1,2% van de stemmen.

De SDLP die haar twee zetels behield (deels dankzij de beslissing van Sinn Féin om zich terug te trekken in South Belfast) en de UUP die haar vertegenwoordiging in Westminster terugkreeg, zullen blij zijn met de resultaten, terwijl het eindresultaat voor Alliance meer een gelijkspel is, omdat ze verloor in de confrontatie met de DUP in East Belfast en ook Stephen Farry’s zetel in North Down aan de nu onafhankelijke unionist Alex Easton (voorheen van de DUP).

Het ‘first past the post’-systeem in combinatie met verschillen in opkomst betekent dat een eenvoudige vertaling van deze stemming naar Stormont of lokale verkiezingen niet mogelijk is. Het is echter duidelijk dat dit een belangrijke verkiezing was, die vooral de druk van verschillende kanten op de DUP heeft geïllustreerd, vooral van degenen die tegen hun terugkeer naar Stormont zijn, zoals blijkt uit de aanzienlijke stijging van de stemmen voor TUV. De impact hiervan was te zien in hoe Gregory Campbell zijn zetel, die eerder als veilig werd beschouwd, maar nipt verdedigde met 179 stemmen meer dan Sinn Féin. De TUV kreeg ongeveer 4.300 stemmen in dat kiesdistrict.

Strijd opbouwen

Er kan geen sprake zijn van wittebroodsweken voor deze regering. Labour is gevoeliger voor druk van onderaf en van buiten het parlement. Die druk moet nu op een serieuze manier worden opgebouwd. Starmer heeft duidelijk gemaakt dat hij geen bondgenoot is van vluchtelingen, van queer mensen of van de arbeidersklasse in het algemeen. In plaats daarvan wedijvert hij met Sunak over wie harder is tegen de ‘kleine bootjes’ en deed hij openlijk transfobe uitspraken.

Echte verandering – waarbij actie wordt ondernomen om de enorme en steeds groter wordende ongelijkheid aan te pakken, het gebrek aan rechten en de toegenomen uitbuiting naast het tot zondebok maken van migranten, de toename van LGBTQ+-fobie en ook het garanderen van een hoog niveau van openbare diensten en openbare huisvesting voor iedereen – zal alleen tot stand komen door campagnes en acties van mensen uit de arbeidersklasse zelf. Cruciaal is dat dit gekoppeld wordt aan de dringende noodzaak om een nieuwe multiraciale, multigendered beweging op te bouwen die breekt met dit verrotte kapitalistische systeem. Het opbouwen van deze beweging is nu dringender dan ooit. Een belangrijk onderdeel hiervan is het opbouwen van een politieke uitdaging door en voor de arbeidersklasse en jongeren.

De verkiezing van linkse onafhankelijke kandidaten, waaronder Corbyn, en de sterke stemmen voor anderen laten zien dat er ruimte is voor een moedig links alternatief. Zo’n alternatief moet zich verzetten tegen de genocide in Gaza, tegen racisme en extreemrechts en vechten voor betaalbare huisvesting, meer middelen voor de zorgsector NHS en voor LGBTQIA+rechten. Het moet het linkse alternatief verdedigen voor het kapitalistische systeem dat door crises wordt geteisterd en het milieu vernietigt. Het moet het linkse alternatief schetsen voor het door crises geteisterde en milieuvernietigende kapitalistische systeem. Hoewel hij heeft geweigerd om eerdere kansen te grijpen, zou Corbyn nog steeds een gezaghebbende oproep kunnen doen aan actievoerders, activisten en vakbondsleden om samen te komen om zo’n politieke kracht op te bouwen.

Een eerste stap zou zijn om collectief druk uit te oefenen op Starmer om iets te doen aan de crisis van de kosten van levensonderhoud, om de rechten van transpersonen te verbeteren en te beschermen, om meer publieke middelen in de NHS te investeren en privatiseringen terug te draaien. Wanneer activisten van verschillende campagnes en bewegingen samenkomen met vakbondsactivisten, hebben we een enorme kracht. Deze kracht moet ook samengebracht worden in een nieuwe linkse politieke organisatie – een organisatie die de eisen en verlangens van actieve strijd kan uitdrukken en tegelijkertijd geïnformeerd wordt en kan leren van degenen die de strijd aangaan tegen de realiteit van ellende, vernietiging, uitbuiting en onderdrukking onder het kapitalisme. Het samenbrengen van strijdbewegingen en ze doordrenken met een duidelijke antikapitalistische analyse en programma is essentieel. Op deze basis kunnen we bouwen aan een grote beweging van werkende mensen tegen heel het door crisis geteisterde systeem en opkomen voor revolutionaire socialistische verandering.

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist