Nederlaag voor rechts. Sheinbaum verkozen als Mexicaanse president

De verpletterende overwinning van Claudia Sheinbaum met 59% van de stemmen, tegenover 29% voor Xóchitl Gálvez, bevestigt het verlangen naar verandering dat sinds 2018 bij de verkiezingen wordt geuit. De nederlaag van rechts is ongetwijfeld een nieuwe stap vooruit voor de werkenden en onderdrukten in hun strijd tegen armoede en honger. De dag na de verkiezingen daalde de Mexicaanse aandelenmarkt met bijna 6 punten, de grootste daling sinds het uitbreken van Covid19. Dit toont dat de markten en investeerders zich niet neerleggen bij de wensen van de meerderheid van de bevolking.

Analyse door Alternativa Socialista (onze zusterorganisatie in Mexico). Dank aan Laura voor de vertaling uit het Spaans.

President Andrés Manuel López Obrador (AMLO)

De verkiezingen van 2018 markeerden een keerpunt in de klassenstrijd in Mexico. In tegenstelling tot 2006 en 2012, toen verkiezingsfraude onder leiding van de burgerij een overwinning van AMLO verhinderde, werden de heersende klasse en haar partijen dit keer gedwongen om de electorale opkomst van Morena en haar kandidaat te accepteren. Het was dat of een sociale uitbarsting tegemoet te zien in het geval van verder bedrog.

Het meest opmerkelijke resultaat van die verkiezingen was dat de uitgebuite en onderdrukte massa’s lieten zien dat de burgerij op de knieën kan worden gedwongen, ondanks haar monopolie op de staat, het leger en haar miljoenen dollars om de massa’s te ‘informeren’, lees: te manipuleren. Zelfs ondanks de heilige alliantie met de geestelijkheid en haar pro-rechtse woordvoerders, leed rechts een nederlaag.

Het is in deze context van vertrouwen in hun eigen kracht, maar ook geïnspireerd door de herinnering aan de systematische aanvallen op leef- en werkomstandigheden door de vorige regeringen onder de partijen PRI en PAN, dat de arbeidersklasse en arme boeren massaal naar de stemhokjes ging op 2 juni, om opnieuw de weg te blokkeren voor de rechtse partijen. Ze kozen voor Claudia Sheinbaum van de linkse partij Morena, tegen Xóchitl Gálvez van de erg brede coalitie van PAN, PRI en PRD.

Hoewel het waar is dat de hervormingen die AMLO voorstond beperkt waren, hebben ze de onderdrukte massa’s bewust gemaakt van de enorme sociale achterstand die ze van de rechtse partijen hebben geërfd en hebben ze hen een krachtige stimulans gegeven om hun stem te gebruiken als een mechanisme om de sociale verworvenheden die tot nu toe zijn bereikt te verdedigen.

Kijk bijvoorbeeld naar het verschil in reële loonstijgingen (meer dan 100% in de afgelopen zes jaar, in tegenstelling tot de belachelijke en vernederende loonstijgingen van de PRI- en PAN-regeringen van slechts een paar procentpunten). Om nog maar te zwijgen van de reeks sociale programma’s zoals Jóvenes Construyendo Futuro, studiebeurzen voor openbare universiteitsstudenten of het algemene pensioen voor ouderen, die echte verlichting hebben gebracht voor miljoenen werkenden en boeren in het hele land.

Door het gevoerde verzoeningsbeleid hebben deze hervormingen echter niet geleid tot sociale vooruitgang op veel vlakken, zoals de huidige hervorming van de arbeidstijden, de kwestie van het verbreken van de betrekkingen met Israël, de uitroeiing van geweld tegen vrouwen of de belastinghervorming, die nog steeds virtueel is, zo niet onbestaand. Maar ondanks de beperkingen van deze benadering, voelt het resultaat van Morena en Claudia Sheinbaum voor miljoenen werkenden, huisvrouwen, arme boeren, studenten en anderen als een overwinning. Sheinbaum haalde federaal meer dan 9 miljoen stemmen. Dit is een historisch resultaat voor de eerste vrouwelijke president van Mexico sinds de onafhankelijkheid van het land ruim 200 jaar geleden.

Nederlaag voor rechts, maar het kan terugkeren

De nieuwe nederlaag van rechts is ongetwijfeld een bevestiging van de hoop op verandering die miljoenen werkenden en onderdrukten in het land drijft. De werkende klasse maakt duidelijk dat ze niet bereid is om een terugkeer naar het verleden van het beleid van de PRI en de PAN te accepteren en heeft opnieuw haar kracht laten voelen. Daarbij werd een ander belangrijk resultaat behaald: de PAN is als nooit tevoren in het nauw gedreven, de verraders die zich onder de vlag van de PRD schuilhielden zijn op sterven na dood en de PRI, die decennialang de machtigste partij van de Mexicaanse burgerij was, staat op de rand van de afgrond. Rechts was verdeeld en in crisis. Na de verkiezingen kan deze crisis zich verdiepen en is een grondige wijziging van het partijlandschap mogelijk.

Het is niet alleen een nederlaag van de rechtse partijen, die sinds 2018 een crisis doormaken. Het is ook een morele en politieke nederlaag van een laag intellectuelen en opiniemakers die rechtse ideeën verdedigden. De verkiezingen zijn opgeblazen in het gezicht van deze propagandisten, die al lang geen voeling meer hebben met de realiteit van de meerderheid van de bevolking, wat vandaag nog duidelijker blijkt uit hun absolute ongeloof over de resultaten.

Maar het gaat er niet alleen om wat rechts tot zijn beschikking heeft om uiteindelijk op te staan en een macht te vormen die Morena kan uitdagen voor het presidentschap; wat Claudia wel of niet doet als staatshoofd telt ook mee in de vergelijking. Om rechts te stoppen, volstaat het niet om dezelfde weg als AMLO te blijven opgaan. Het is noodzakelijk om verder te gaan. Een beleid van klassenverzoening en toegevingen aan de burgerij is niet alleen nadelig voor de belangen van de werkenden en hun gezinnen, het ondermijnt ook de steun voor Morena en biedt kansen aan rechts om op sociaal ongenoegen in te spelen. Dit is precies wat er gebeurde in Argentinië toen de regering van de aarzelende Alberto Fernández toegaf aan het Internationaal Monetair Fonds, wat leidde tot de opkomst van de ultrarechtse Milei, die uiteindelijk de regering van dat land overnam.

Het gevaar van extreemrechts is reëel. De rechterzijde probeerde zichzelf tot het einde als overwinnaars voor te stellen. Xochitl kondigde aan de resultaten aan te vechten, ook al erkende hij die in de nacht van 2 juni. Ondanks de duidelijke nederlaag, wil rechts naar rechtbanken trekken. Dit volgt op oproepen van de ‘Roze Vloed’, geleid door rechtse partijen, om te protesteren tegen hervormingen van Obrador. Het zijn uitdrukkingen van het feit dat rechts en de burgerij, zelfs na een gedeeltelijke nederlaag, zullen vechten om elke vooruitgang van de werkende klasse te voorkomen of te bestrijden.

Een herstel van rechts tot een positie om de regering te betwisten, zal niet automatisch gebeuren of vrij zijn van tegenstrijdigheden. Hoe rot rechts ook is, zo lang het kapitalisme bestaat zal het zeker weer aan de macht komen. Als de levensvatbaarheid van rechts berust op de steun van de grote monopolies in de industrie, het bankwezen, de media enzovoort, dan is de weg vooruit de onteigening van deze monopolies onder de democratische controle van de arbeidersklasse.

Er is geen andere oplossing! Een toegeving aan de bazen kan alleen gedaan worden op voorwaarde dat er iets afgenomen wordt, direct of indirect, van de gezinnen van de arbeidersklasse. Dit is altijd waar, maar het is nog meer het geval wanneer de economie in crisis raakt, een situatie waarin er geen andere manier is om te proberen het kapitalisme te redden dan het verpletteren van elke mogelijke sociale winst.

De enige manier om de sociale hervormingen die AMLO voorstaat te verdedigen, en er zelfs nog verder mee te gaan, is om datgene wat ze in gevaar brengt bij de wortel uit te roeien, dat wil zeggen het monopolie van zakenlieden en bankiers over de belangrijkste hefbomen van de economie en de media te stoppen. Dit is de enige garantie die de werkende klasse en de arme boerenbevolking hebben om te voorkomen, om alleen over het recente verleden te spreken, dat economische crises zoals de “decemberfouten” van 1994 (Salinas en Zedillo) en de crisis van 2008 met Calderón, zich niet uiteindelijk vertalen in massawerkloosheid, achteruitgang van de lonen en dus meer ellende en uitbuiting voor ons sociale kamp.

Morena heroveren voor de werkenden

Vooruitgang in de richting van het onomkeerbaar veiligstellen van de sociale verworvenheden die bereikt zijn dankzij de impuls van onze klasse, vereist ook een grotere en betere organisatie van de arbeiders, de uitgebuitenen en de onderdrukten. We hebben een politiek programma nodig dat sociale hervormingen verenigbaar maakt met de historische taak van de werkende klasse, namelijk de vernietiging van het monopolie van het kapitaal over de belangrijkste productiemiddelen, en bovenal hebben we een organisatieniveau nodig dat de uitvoering van de wil van de arbeiders in onze organisaties, vakbonden en partijen, en dus ook in Morena, garandeert.

In de afgelopen jaren hebben we de tegenstrijdigheden belicht die zich binnen Morena hebben ontwikkeld met de verkiezingstriomf van 2018. De sluiting van de basiscomités, het “open deur”-beleid van Delgado, het opleggen van kandidaturen en door rechts geïnitieerde overeenkomsten zijn houdingen geweest die de basis wegjagen. Het activisme is al te veel beperkt tot een louter electorale operatie tijdens de campagneperiode. We beschreven Morena als een onherstelbare partij vanwege de dynamiek die haar tot een virtueel electoraal leven had beperkt, de afwezigheid van programmatische discussie en de kunstmatige steun voor een politiek van “eenheid”. Het resultaat vandaag is in veel opzichten buitengewoon. Het suggereert dat dat er mogelijkheden zijn om de situatie in deze organisatie te veranderen. Er is een nieuwe golf van strijdbaarheid, die ook in Morena een impact zal hebben.

De triomf van Claudia, en nog meer van figuren als Clara Brugada, is ook een katalysator die nieuwe en oude lagen van strijdbare militanten zal inspireren om te vechten tegen rechts en het opportunisme van haar leiding. En in dit geval moeten wij socialisten erbij zijn, samen met die duizenden activisten die hopen hun partij terug te krijgen uit de klauwen van Mario Delgado en consorten. Tegelijkertijd moeten we klaar staan om confrontaties te steunen en te organiseren om te breken met het verzoenende beleid van de opportunistische leiding. Zelfs een breuk tussen links of rechts is niet uitgesloten; het interne verkiezingsproces dat in september vorig jaar begon en de daaropvolgende campagne hebben confrontaties binnen Morena slechts tijdelijk uitgesteld. Maar nu, na de verkiezingen, zullen deze confrontaties weer op de voorgrond van de partij treden. Wat er ook gebeurt, zeker is dat het belang dat Morena de komende maanden en jaren zal blijven hebben in de klassenstrijd niet kan worden genegeerd of geminimaliseerd. De tactiek van socialisten moet zich daarom concentreren op het analyseren van de huidige correlatie van de krachten van de partij met de grootste sympathisanten van de arbeidersklasse en ingrijpen in dit proces dat, hoewel het vol tegenstrijdigheden zit, ons in staat kan stellen een politieke kracht op te bouwen rond een socialistisch programma.

Morena moet ophouden een partij te zijn die alleen tijdens verkiezingsperiodes leeft en betrokken raken bij de strijd. We hebben een partij nodig die oproept tot actie ter ondersteuning van bijvoorbeeld stakende arbeiders, boeren en inheemse gemeenschappen die het land en het platteland verdedigen, studenten die strijden voor de verdediging van het openbaar onderwijs, vrouwelijke werkenden, jonge meisjes, middelbare scholieren en universiteitsstudentes die het recht op leven opeisen tegen feminicide, voor abortus, enz.

Om de strijd te verdiepen moet Morena dus breken met de oriëntatie die zich tot het parlement beperkt en elke sociale vooruitgang afhankelijk stelt van de werking van de parlementairen. Dit maakte de invoering van de 40-urige werkweek of de legalisering van abortus in bepaalde staten van de republiek al moeilijker. Het parlementaire front moet de massamobilisatie op straat ondersteunen en aanvullen, maar kan het nooit vervangen. De parlementaire druk zal nog sterker zijn in de volgende periode, met de relatieve meerderheid die de werkenden hebben behaald. Er bestaat een reëel gevaar dat de Morena-leiders zullen beweren dat het niet nodig is om te mobiliseren omdat ze al een meerderheid hebben. Dit zou niet alleen een heropleving van de parlementaire en demobiliserende tendensen kunnen betekenen, maar ook de consolidatie van Morena als een verkiezingsmachine die losstaat van de arbeidersbeweging en haar eisen.

Het resultaat van een benadering die uitsluitend gebaseerd was op het parlementaire front kan worden afgemeten aan het enorme gemak waarmee de rechtse partijen, in samenwerking met de rechterlijke macht, enkele hervormingen ongedaan maakten die in de kamers waren aangenomen door de parlementaire meerderheid van de Morena en haar bondgenoten, waaronder de energiehervorming. Er is echter een sterke weerstand binnen Morena tegen een andere weg dan die van een louter parlementaire benadering om toegevingen aan de parasitaire kapitalistische klasse te voorkomen. Er zijn de zogenaamde “chapulines”, rechtse elementen die van PRI of PAN overstapten naar Morena toen hun eigen partijen instortten. Velen van hen bekleden nu, na de verkiezingen, gekozen functies (burgemeesters, gouverneurs, senatoren, afgevaardigden) en anderen zullen zeker als ambtenaren worden opgenomen in de regering van Claudia en in andere staten waar links in de regering zit.

De ervaring van mensen als Lilly Tellez, Germán Martínez en Alejandro Rojo Díaz Duran laat zien dat het enige wat je van “chapulines” kunt verwachten verraad is. Erger is dat deze laag van rechtse politici binnen Morena sterker is geworden dan in het verleden onder López Obrador. Tijdens de précampagne werd de komst van overlopers goedgepraat met het argument dat het niet uitmaakt van waar je komt, wat telt is waar je naartoe gaat. Maar waar gaan deze opportunisten heen? Zullen ze dezelfde richting uitgaan als onze sociale klasse, de arbeidersklasse? Zijn ze naar Morena gekomen om de erfenis van AMLO’s hervormingen te verdedigen? Zullen ze Claudia verder naar links helpen? Nee, het antwoord is nee, duizend keer nee!

Het doel van al deze profiteurs is om te parasiteren op kosten van de gemeenschap, en dus zullen ze vroeg of laat verraad plegen en AMLO en Claudia de rug toekeren. Een ander doel van de in Morena geïnfiltreerde rechtervleugel zal zijn om als wegversperring te fungeren om elke bliksemflits in Claudia’s beleid tegen te houden die de fundamentele belangen van de burgerij en het imperialisme in gevaar brengt. Kortom, de chapulines zijn een front binnen Morena tegen het momentum en de druk van de miljoenen vrouwen en mannen uit de werkende klasse die AMLO steunen en die Claudia Sheinbaum naar het presidentschap hebben gebracht. Om meer gewicht in de schaal te leggen, zullen de chapulines zich organiseren en hergroeperen. Get is niet uitgesloten dat ze dat zullen doen rond figuren als Mario Delgado, Marcelo Ebrard en Ricardo Morneral, om zo de weg vrij te maken voor de overname van Morena.

Daarom moeten activisten en sympathisanten van Morena en de arbeidersbeweging een grotere rol spelen door basis- en actiecomités te organiseren in elke wijk, gemeente, dorp, fabriek en school, waar het partijbeleid moet worden uitgevoerd. Om een einde te maken aan het beleid van open deuren voor “chapulines”, moeten we Morena democratiseren, in dienst stellen van de werkenden met als doel een klassenpolitiek te bevorderen voor Morena en haar regeringen, strijden voor legitieme interne democratie binnen de partij en, naast andere taken, de partij zuiveren van rechtse elementen en “chapulines”. Ze zijn ook een obstakel om aansluiting te vinden bij de nieuwe lagen van de arbeidersklasse, vrouwen en jongeren met het potentieel voor revolutionaire strijd, die deze elementen categorisch afwijzen en consistentie eisen van een partij die beweert links te zijn.

Als de basis geen belangrijke rol speelt binnen Morena, lopen de rechtse elementen die in de partij infiltreren het risico een obstakel te worden voor het bevorderen van de zaak van de armsten en meest uitgebuitenen, en zullen ze zelfs aanvallen lanceren op werkende gezinnen vanuit de eigen gelederen van Morena.

Alleen door de strijd op straat zullen we vooruitgang boeken!

We moeten de deur sluiten voor elke mogelijke heroprichting van de rechtse partijen, of dat nu met andere partijen is of vanuit dezelfde oude formaties. We moeten ook de deur sluiten voor het gevaar dat rechts infiltreert in Morena, de teugels van de partij overneemt en reactionair beleid bevordert via de regeringen. Daarom moeten we ons niet alleen als klasse organiseren om de richting van Morena en het “Obradorisme” te beïnvloeden, maar ook de straat mobiliseren als een buitengewoon krachtig instrument om onze kracht te tonen en de bazen, hun partijen, de “chapulines” en de carrièremakers op afstand te houden en Morena te zuiveren van rechtse elementen.

We zullen echter ook niet terugkrabbelen om de door Claudia voorgestelde programma’s en hervormingen uit te voeren. De val van de beurs de dag na de verkiezingen is een duidelijke boodschap van de Mexicaanse en internationale burgerij! Ons antwoord hierop, het antwoord van de werkenden en de onderdrukten, moet zijn: alleen de strijd op straat zal ons in staat stellen om vooruit te komen! Dit betekent dat we moeten breken met de illusie dat een meerderheid in het parlement alle problemen zal oplossen. Dat is niet het geval: de burgerij heeft de media, de economische middelen, woordvoerders en vertegenwoordigers op alle niveaus om de politieke strijd te voeren tegen alle pogingen tot verandering die haar klassenbelangen in twijfel trekken.

Daarom moeten we onze strijd koppelen aan die van alle andere lagen die onderdrukt en uitgebuit worden door het kapitalisme, waar ze zich ook bevinden. Om deze link volledig coherent te maken, moeten we vechten voor een programma dat, terwijl het sociale hervormingen verdedigt, de arbeidersklasse oproept om zich te organiseren en te mobiliseren om te breken met het kapitalisme. Er kan geen totale en definitieve overwinning zijn op rechts en de bazen zonder de georganiseerde mobilisatie van de werkende klasse en de arme boeren, op basis van een socialistisch programma.

Sluit aan bij Alternativa Socialista en vecht met ons voor de revolutionaire organisatie van de werkende klasse en andere lagen die onderdrukt worden door het kapitalisme!

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist