30 miljard besparen? Geen sprake van!

De EU en het IMF willen na de extra uitgaven voor de pandemie sinds 2020 de landen van de Europese Unie weer een besparingstraject opleggen. Na meer dan vier decennia van besparingen willen ze nog dieper snijden in onze verworvenheden, terwijl men nu al op het bot zit. Tekorten in kinderopvang, te grote klassen en te weinig middelen voor onderwijs, ellenlange wachtlijsten voor sociale woningen, gebrek aan middelen in de gezondheidszorg, lage pensioenen, buslijnen die worden afgeschaft … De ellende houdt niet op, maar voor de internationale instellingen van het kapitaal kan het altijd nog minder en erger.

door Peter Delsing uit maandblad De Linkse Socialist

Volgens het IMF moeten de Belgische overheden 30 miljard besparen tegen 2030. De internationale waakhond van het kapitalisme stelt: “de sociale uitkeringen lagen in België 5,2 procentpunt van het BBP hoger dan gemiddeld in de geavanceerde EU-landen in 2021”. Het IMF adviseert onder andere om “de effectieve pensioenleeftijd te verhogen”.

De nieuwe begrotingsafspraken binnen de EU weerspiegelen in zekere zin het nieuwe tijdperk van wanorde dat het kapitalisme is ingetreden. De EU-elite houdt rekening met de noodzaak van nieuwe uitgaven voor defensie, klimaatbeleid, de technologische concurrentie met China … Daar kunnen we aan toevoegen dat op momenten van diepere crisis van het kapitalisme er de laatste 15 jaar steeds via staatsinterventie en stimulansplannen is geprobeerd om een vernietigende depressie van het systeem te vermijden. “To kick the can down the road”, zo heette die strategie van tijd winnen door een stimulanspolitiek.

De recente EU-afspraken verankeren de nieuwe combinatie van strategische investeringen en besparingen. Landen die noodzakelijk geachte investeringen doen, krijgen meer tijd om hun schulden af te bouwen. Maar de besparingen zijn wel dwingend, omdat anders de kapitalistische EU uit mekaar kan groeien en de eurozone met haar gemeenschappelijke munt in het gedrang komt. In de lijn van het IMF zegt de EU dat België tegen 2029 een begrotingsinspanning moet doen van meer dan 4% van het BBP, dus van zeker 24 miljard euro.

Zoek het geld waar het zit

De pensioenuitgaven zullen in de loop van de jaren 2020 verhogen met enkele tientallen miljarden. We kunnen de kapitalistische machthebbers adviseren om eens niet bij ons te zoeken naar geld, of bij onze aftakelende openbare diensten. In 2020 vloeide meer dan 265 miljard euro aan betalingen van grote bedrijven naar de belastingparadijzen: niet allemaal belastingontduiking, maar een groot deel ongetwijfeld wel (De Tijd, 16/10/21). Dat de regering daar het geld gaat zoeken om de pensioenen te betalen en te verhogen!

Maar dat is net het probleem. Het kapitaal wordt geen strobreed in de weg gelegd bij de roof van tientallen miljarden aan belastinggeld en het belonen van de grote aandeelhouders met dikke dividenden. Als zo goed als alle partijen zich neerleggen bij de besparingsdwang zijn de keuzes na de verkiezingen op voorhand beperkt.

Aangezien er door opeenvolgende staatshervormingen steeds meer geld naar de gemeenschappen en gewesten is gevloeid, wordt elke discussie over nieuwe brede besparingen in België ook meteen communautair geladen. Het garandeert het opnieuw opflakkeren van de nationale kwestie. Rechtse partijen als N-VA en Vlaams Belang willen meer bevoegdheden voor de Vlaamse regering om nog sneller de afbraak te organiseren en de tekorten te verdelen, tegenover een verdeelde arbeidersbeweging.

Werkenden zijn er alleen maar op vooruitgegaan op momenten dat ze door stakingen en klassenstrijd de krachtsverhoudingen omgooiden. Daarom is de passieve positie van de vakbonden in de aanloop naar de verkiezingen, met het verdedigen van ‘het minste kwaad’ en de zogenaamd ‘progressieve partijen’ in de regering, een grote vergissing. Zeker op een moment dat er meer ontslagen beginnen te vallen, zoals bij busbouwer Van Hool en in de industrie in het algemeen. Bij passiviteit en gebrek aan ordewoorden wint vooral extreemrechts en het Vlaams Belang, dat historisch hoog in de peilingen staat.

PVDA: ‘Meer publieke investeringen’. Maar onder wiens controle?

LSP is akkoord met de linkse PVDA dat er meer en massale publieke investeringen nodig zijn. We zijn voor een miljonairstaks en het sterker belasten van de grote bedrijven. Maar het kapitalisme loopt al vier decennia meer en meer economisch vast. De groei van de Belgische economie daalde van gemiddeld 4,7% in de jaren 1960 naar 2,1%, 1,8% en 1,6% in de jaren 1990 tot 2010. De periodes van groei werden steeds holler.

De grootste bedrijven maken misschien terug veel winst op basis van lagere lonen en graaiflatie, maar veel bedrijven zijn zombiebedrijven met lagere marges en veel schulden. Zowel de grote als kleinere kapitalen zullen in een periode die naar meer crisissen neigt, verzet plegen tegen een linkse regering. Banken en conservatieve krachten in het staatsapparaat zullen regeringen die een linkse trendbreuk voorstaan, zonder te breken met de macht van de grote bedrijven, boycotten.

We moeten ons de vraag stellen welke klasse dominant is bij publieke investeringen? Leggen we de controle van onderuit bij onze klasse, de werkende klasse die het kapitalisme omvormt tot democratisch socialisme, met echte controle over de productie en de meerwaarde in de maatschappij? Of laten we de controle over de productiemiddelen bij een kleine elite wiens systeem in crisis is?

Een ‘linkse regering’ die het laatste doet, zal misschien enkele kleine maatregelen kunnen afdwingen, maar zal botsen op de beperkingen van het privébezit van de productie. Ze zal de massale investeringen die nodig zijn niet kunnen afdwingen. Het kapitalisme beter beheren dan de kapitalisten is nog geen enkele nieuwe linkse partij gelukt. Bernie Sanders in de VS capituleerde voor het establishment en ook Syriza in Griekenland mislukte daarin. Laat ons daar de lessen uit trekken, kritisch stemmen op de PVDA om de politiek en deze partij naar links te oriënteren en de strijd van onderuit organiseren met LSP en strijdbare vakbonden … om een democratisch socialistische breuk met het kapitalisme te realiseren.

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist