Van Depardieu tot Macron: antifeministische backlash met de Franse slag

Sinds augustus 2018 werden vier klachten wegens verkrachting en aanranding ingediend tegen de bekende Franse acteur Gérard Depardieu. De website Médiapart publiceerde daarnaast 13 getuigenissen van vrouwen die hem beschuldigen van seksueel geweld. De zaak kwam terug naar boven na een programma op France 2 over de racistische, seksistische en pedocriminele opmerkingen van Depardieu tijdens een bezoek aan Noord-Korea. Een dag voor de uitzending pleegde één van de klagers, de actrice Emmanuelle Debever, zelfmoord.

door Tiphaine en Brune

Het seksisme van Depardieu is al langer bekend. Actrice en regisseuse Sophie Marceau weigert al sinds de jaren 1980 om met hem samen te werken en stak nooit onder stoelen of banken waarom ze dit doet. In een interview in 1978 zei Depardieu dat hij “teveel verkrachtingen pleegde om te tellen.” Hij probeerde dit als volgt goed te praten: “Nuja, verkrachting bestaat niet. Het is gewoon een meisje dat zichzelf in de situatie brengt die ze wil. Geweld wordt niet gepleegd door degenen die de daad plegen, maar door de slachtoffers zelf, degenen die het laten gebeuren.” Toen Time dit interview in 1991 terug oprakelde, bleef Depardieu bij zijn woorden. “Dat was volkomen normaal in de omstandigheden van toen. Het was een deel van mijn jeugd.”

Sophie Marceau getuigde over wat ze zag. “Hij pakte niet de grote actrices, eerder de kleine assistentes, visagisten, technici, jonge beginnende actrices …” Dat was een vast patroon in de verschillende beschuldigingen tegen Depardieu. Het bevestigt hoe machtsverhoudingen leiden tot machtsmisbruik. Dat maakt deel uit van de kern van de #Metoo-aanklachten. Hoewel aanranding en intimidatie vandaag veel minder getolereerd worden, proberen diegenen die profiteren van machtsposities de controle terug te krijgen en zichzelf te beschermen.

Een algemeen probleem

Een vreselijk opiniestuk om Depardieu te steunen, werd ondertekend door 55 kunstenaars. Ze stelden: “Als je Gérard Depardieu op deze manier aanvalt, val je de kunst aan.” Niets is minder waar. Toen ze hoorden dat het initiatief voor het opiniestuk uit extreemrechtse hoek kwam, distantieerden verschillende ondertekenaars er zich van. Het initiatief kwam van een naaste medewerker van Eric Zemmour die ook columnist is voor het extreemrechtse tijdschrift Causeur. Die distantiëring achteraf doet echter niets af van de inhoud van de tekst die ze ondertekenden. 

Macron zag in het debat hierover een uitgelezen kans om de aandacht af te leiden van zijn nieuwe migratiewet. Die werd aangenomen dankzij extreemrechts, dat het meteen over een “ideologische overwinning” had. Tegelijk bespeelde Macron een ouder conservatief kiespubliek. In een interview een dag na de stemming van de migratiewet, eiste hij zelf dat het ook over Depardieu zou gaan. Macron had het over een “klopjacht” en sprak zich neerbuigend uit over de klagers die de moed hadden om naar buiten te treden. 

De Franse president leeft van provocaties die verdeeldheid stimuleren. Terwijl zijn regering een verbod oplegt om de abaya op school te dragen (vanuit een compleet misplaatste en seksistische visie op secularisme), vierde hij voor alle camera’s Chanoeka in het presidentieel paleis. Zo speelt hij in op zowel islamofobie als antisemitisme en wakkert hij tweedracht aan onder de arbeidersklasse. 

Deze provocaties moeten de woede afleiden van de inflatie en het gebrek aan middelen. Het moet helpen om de kracht van de protestbeweging voor de pensioenen met stakingen en massabetogingen in de eerste helft van 2023 te doen vergeten. Dat was ook het doel van de zogenaamde “immigratie- en asielwet”, maar de stemming daarvan verliep aanzienlijk moeilijker en chaotischer dan Macron had gehoopt. In een nieuw voorbeeld van zijn strategie van de vlucht vooruit, probeerde hij gebruik te maken van een nieuwe reactionaire golf om de aandacht af te leiden. 

Strijd gaat door!

In de film- en cultuursector is er een voor en een na. Op 48 uur tijd ondertekenden ruim 8.000 kunstenaars een opiniestuk onder de titel “Hersenen niet beschikbaar.” Daarin staat: “Zoals steeds bij gevallen van seksistisch en seksueel geweld tegen vrouwen, wordt het ‘vermoeden van onschuld’ voor de aanrander gekoppeld aan een ‘vermoeden van leugen’ voor de vrouwen die tegen hem getuigen. (…) Zoals Elvire Duvelle-Charles schrijft in haar boek ‘Moi aussi’, roept het idee dat bepaalde vrouwen het imago van een eerlijke man kunnen schaden meer reactie en afschuw op dan het idee dat verkrachte vrouwen geen gerechtigheid krijgen, met uitzondering van de 0,6% verkrachtingen die wel tot een veroordeling leiden.” 

Het opiniestuk concludeert dat excuses zoals “het gerecht zijn werk laten doen” of het pathetische “onderscheid tussen een man en zijn werk” niet volstaan. Dergelijke posities betekenen dat we zelf geen rol te spelen zouden hebben, dat we de publieke opinie in de samenleving niet kunnen sturen en dat “we niets kunnen doen om de slachtoffers te helpen en te steunen.” Dat zou uiteraard een vergissing zijn. 

We moeten ons uitspreken en vooral ook blijven strijden. Binnenkort is het 8 maart, de internationale vrouwendag. Over de hele wereld zullen er feministische acties en betogingen zijn, een internationale dynamiek van collectieve acties die hopelijk zo massaal mogelijk zal zijn. Eenheid in de strijd is de beste manier om de mentaliteit te veranderen en vooral om een krachtsverhouding op te bouwen waarmee we een einde kunnen maken aan de kapitalistische maatschappij die gebaseerd is op machtsverhoudingen, ongelijkheid, uitbuiting en onderdrukking.

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist