COP 28. Klimaatonderhandelingen VN ontsporen

“Ik kan niet genoeg benadrukken dat de tijd dringt. Onomkeerbare klimaatomslagpunten zijn alarmerend dichtbij. We kunnen óf onze wereld redden óf de mensheid veroordelen tot een helse toekomst,” vatte VN-secretaris-generaal Antonio Guterres de wetenschappelijke boodschap samen voorafgaand aan de 28e VN- klimaatconferentie, COP28, die plaatsvindt in Dubai, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten.

Door Arne Johansson, Socialistiskt Alternativ (ISA in Zweden)

Helaas wijst niets erop dat COP28 iets anders zal worden dan een nieuwe mislukking van de VN-klimaatonderhandelingen.

Het enorme onvermogen om grip te krijgen op de mondiale klimaatcrisis is de boodschap van het laatste rapport van het United Nations Framework Convention on Climate Change. Het rapport ziet vrijwel geen mogelijkheid om de opwarming te beperken tot 1,5°C of om de steeds sneller opeenvolgende klimaatrampen die dit met zich meebrengt te vermijden.

Om de opwarming te beperken tot de doelstelling van het Klimaatakkoord van Parijs van niet meer dan 2°C, moet de wereldwijde uitstoot in 2030 28% lager liggen. Om binnen de veilige grens van 1,5°C te blijven is een reductie van 42% nodig. Ondertussen neemt de uitstoot van broeikasgassen nog steeds toe!

Op weg naar 1,5°C vóór 2027

Klimaatwetenschappers waarschuwden eerder dit jaar dat er een kans van 66% is dat de wereld vóór 2027 voor het eerst de 1,5°C bereikt. Dit werd onderstreept door het feit dat begin oktober van dit jaar, met de toegenomen kracht van het weerfenomeen El Niño, 86 opeenvolgende dagen geregistreerd werden met temperaturen die 1,5°C boven het pre-industriële niveau lagen. September was de warmste maand ooit, met een mondiale gemiddelde temperatuur die 1,8°C boven het pre-industriële niveau lag.

Maar El Niño is slechts een versterkende factor. Na een tijdelijke dip tijdens de COVID-19-pandemie is de uitstoot van broeikasgassen tussen 2021 en 2022 weer gestegen, wat betekent dat de wereld volgens het Emissions Gap Report 2023 van de VN, dat in november werd gepubliceerd, afstevent op een opwarming van 3°C tegen het einde van deze eeuw. De vandaag nationaal toegezegde doelstellingen wijzen op een waarschijnlijkheid van 66% van 2,9°C.

Tijdens COP28 zal voor het eerst een Global Stocktake worden gedaan, waaruit blijkt hoe de wereld er tot nu toe in is geslaagd of gefaald in het opstellen van een routekaart in lijn met het Akkoord van Parijs om de opwarming te beperken tot zo dicht mogelijk bij 1,5°C. Volgens het rapport State of Climate Action 2023 zijn de acties die de landen van de wereld tot nu toe hebben ondernomen “jammerlijk ontoereikend” op 41 van de 42 gebruikte indicatoren, variërend van energieopwekking, gebouwen, industrieën en transport tot bossen en land, voedsel en landbouw – evenals maatregelen rond CO₂-captatie en de financiering van mitigatie en aanpassing aan de klimaatverandering.

Het actietempo voor meer dan de helft van de indicatoren moet dit decennium meer dan verdubbelen. Ongelooflijk genoeg wijzen zes sleutelindicatoren in de andere richting. Hoewel het aandeel elektrische voertuigen dat in vier jaar tijd is verkocht van 1,6% naar 10% is gestegen wordt gezien als een lichtpunt (het enige), zijn de mondiale overheidssubsidies voor fossiele brandstoffen tussen 2020 en 2021 verdubbeld tot het hoogste niveau in tien jaar. Tegelijkertijd ging de ontbossing door in een tempo dat gelijk was aan de oppervlakte van Kroatië in 2022.

Volgens hetzelfde rapport zou het bereiken van de noodzakelijke tussentijdse doelstellingen tegen 2030 een dramatische toename vereisen van het groeitempo van zonne- en windenergie, van 14% naar 24% per jaar. Steenkool zou zeven keer sneller moeten worden uitgefaseerd dan nu, en lightrail zou zes keer sneller moeten worden gebouwd – het equivalent van drie keer het gehele openbaarvervoersysteem in New York elk jaar en dat gedurende het hele decennium.

Sabotage van klimaatdoelstellingen

Er wordt geen melding gemaakt van de snel toenemende sabotage van klimaatdoelstellingen door oorlog en de militaire wapenwedloop. Volgens het Global Landscape of Climate Finance 2023 bedroegen de totaal ontoereikende jaarlijkse middelen voor klimaatmaatregelen 1,3 biljoen dollar in 2021-2022. Dat is ruwweg de helft van het bedrag dat aan militaire uitgaven wordt besteed. Volgens de schatting van het Stockholm International Peace Research Institute bedragen de militaire uitgaven in de wereld ruim 2,2 biljoen dollar, een cijfer dat overigens de militaire uitgaven van vooral de Verenigde Staten schromelijk onderschat.

Terwijl regeringen en bedrijven steeds meer de ogen sluiten voor de noodzaak om de uitstoot te verminderen, praten ze steeds vaker over het compenseren van de aanhoudende uitstoot met maatregelen om kooldioxide uit de atmosfeer op te vangen en op te slaan in bossen en bodem, gesteente en zeebodems, en zo een netto nulpunt te bereiken op basis van ‘negatieve emissies’ (CO₂-captatie en -opslag).

Tot nu toe gaat het vooral om biologische methoden waarbij gebruik wordt gemaakt van bebossing en biomassa. De absurditeit en frivoliteit van de aanpak van de klimaatverandering door de regeringen van de wereld wordt gedemonstreerd door het laatste Land Gap Report, waarin wordt gesteld dat de klimaatplannen van rijke en grootste uitstootlanden totaal onrealistische maatregelen op een duizelingwekkende schaal omvatten. Die plannen suggereren dat een miljard hectare land zou worden hersteld of herbebost. Dit is een gebied groter dan India, Zuid-Afrika, Turkije en de EU samen!

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE), het gastland van de COP28-klimaattop, zijn in dit verband ook geen toonbeeld. Het heeft twintig jaar lang elke dag methaangas verbrand. Onder leiding van sultan Al Jaber, die niet alleen voorzitter is van de COP28-bijeenkomst maar ook CEO van staatsoliemaatschappij ADNOC, is de oliestaat van plan de aanhoudende grootschalige olie- en gasontwikkeling te compenseren met het aanplanten van bos in Afrika. De VAE zijn van plan bos te planten of te behouden op een gebied gelijk aan de helft van Zweden, dat 10% van Liberia bestrijkt, en soortgelijke gebieden in Tanzania, Zambia, Zimbabwe en Kenia.

Deze projecten genereren zelden echte emissiereducties. Volgens een recente studie gepubliceerd in Science zijn miljoenen CO2-credits die zijn goedgekeurd door Verra, ’s werelds grootste certificaatverlener in de sector, vrijwel waardeloos. Naarmate bossen uitdrogen, worden ze steeds meer koolstofbronnen. Bosbranden maken dit nog veel erger. Bij de branden in Canada deze zomer is ruim 410 miljoen ton kooldioxide vrijgekomen, meer dan het jaarlijkse totaal van de uitstoot in Groot-Brittannië.

Deze plannen voor ultragrote plantages botsen ook met de noden van voedselzekerheid, duurzame ecosystemen en de rechten van de lokale bevolking in een wereld waarvan de bevolking naar verwachting tegen 2050 met 1,7 miljard zal groeien, waarvan een groot deel in de steden van Azië en Afrika.

Opvang en opslag van emissies: realiteitskloof

Even groot is de kloof tussen gepraat en werkelijkheid als het gaat om het technisch opvangen en opslaan van uitstoot. Volgens een onderzoeksrapport van de Universiteit van Oxford geven trends aan dat dit tegen 2030 dertig keer zo groot zou moeten zijn, en tegen 2050 dertienhonderd keer meer dan tot nu toe. Het Internationaal Energieagentschap waarschuwde onlangs tegen het vertrouwen op deze technologie, door te stellen dat olie- en gasbedrijven “de illusie moeten loslaten” dat “onwaarschijnlijk grote” hoeveelheden CO2-captatie de klimaatcrisis zullen oplossen.

“Bedrijven kunnen geen winst maken door koolstofdioxide permanent ondergronds op te slaan, en tot nu toe staan regeringen niet echt te springen om geld in klimaatactie te pompen”, vertelde een van de onderzoekers achter het rapport aan de Zweedse krant Dagens Nyheter.

Volgens een lange reeks wetenschappelijke studies zouden de meeste bekende reserves in de grond moeten blijven om de klimaatdoelstellingen te halen. Maar volgens gegevens van de Global Oil and Gas Exit List (Gogel), die de activiteiten van ruim 1.600 bedrijven met 95% van de mondiale productie in detail beschrijft, negeren die bedrijven de waarschuwingen van alle klimaatwetenschappers. Volgens statistieken van het Internationaal Energieagentschap (IEA) kan er na 2023 geen nieuwe olie- en gasproductie plaatsvinden om de doelstelling van 1,5°C te halen. Toch zal het hoofd van ADNOC, naast Saudi Aramco en QatarEnergy een van de grootste energiebedrijven ter wereld, COP28 in Dubai voorzitten.

Volgens het Gogel-rapport is er sinds 2021 170 miljard dollar geïnvesteerd in de zoektocht naar nieuwe olie- en gasreserves. Bijna alle (96%) van de 700 betrokken bedrijven zijn op deze weg doorgegaan, terwijl ruim duizend bedrijven nieuwe gaspijpleidingen, gasgestookte elektriciteitscentrales en exportterminals voor vloeibaar gas (LNG) plannen.

 “Om het doel van 1,5°C overeind te houden is een snelle, geplande daling van de olie- en gasproductie cruciaal. In plaats daarvan bouwen olie- en gasbedrijven een brug naar klimaatchaos,” legt het hoofd van het onderzoeksteam, Nils Bartsch, uit. Hij merkt ook op dat het moeilijk te begrijpen is hoe een baas van een oliemaatschappij als Al Jaber geschikt bevonden kon worden om klimaatonderhandelingen te leiden.

“COP28 gastland VAE heeft ’s werelds grootste klimaatvernietigende olieplannen,” vat een veelzeggende kop in de Britse krant The Guardian samen.

Tegen deze absurde ontsporing van de VN-klimaatonderhandelingen heeft geen enkele van de kapitalistische regeringen, banken of bedrijven in de wereld ook maar een klein beetje bezwaar gemaakt. Want wat zou er gebeuren met de financiële markten als plotseling biljoenen dollars die geïnvesteerd zijn in het grootste deel van het kapitalistische energiesysteem plotseling waardeloos blijken te zijn?

In Oxfam’s rapport voor de COP28, “Climate Equality, A Planet for the 99 percent”, wordt uitgelegd dat de rijkste één procent verantwoordelijk is voor evenveel van de vervuiling die de planeet opwarmt als tweederde van de mensheid.

Het kapitalisme brengt de mensheid naar een ramp, waarbij een kleine minderheid de meeste schade aanricht. Elke dag wordt het duidelijker dat revolutionaire, democratische en socialistische veranderingen nodig zijn om de mogelijkheid van een degelijk leven voor toekomstige generaties te hebben.

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist