Politieke crisis verdiept zich verder in Nederland

De val van het vierde kabinet van Mark Rutte (VVD, liberale partij) versterkt de politieke crisis in Nederland. Sinds het verraad van de sociaaldemocratische PvdA is politiek links verzwakt en niet in staat geweest om politiek rechts te verslaan. De sociaaldemocraten kiezen sinds de jaren 1990 openlijk voor neoliberale regeringen. Dit heeft de Partij van de Arbeid veel stemmen gekost. Anno 2023 zijn de gevestigde linkse partijen goed voor slechts 34 van de 150 zetels in de Tweede Kamer, het Nederlandse parlement.

door Jorein Versteege (Socialistisch Alternatief, ISA in Nederland) uit maandblad De Linkse Socialist

Er zijn vijf linkse partijen in de Tweede Kamer, maar geen enkele heeft een socialistisch programma. BIJ1 wordt gezien als de meest linkse. Het is een partij geboren uit de strijd tegen racisme en onderdrukking. BIJ1 noemt zich antikapitalistisch, maar wordt geteisterd door interne onrust en conflicten, door een gebrek aan een programma van eengemaakt verzet tegen alle vormen van onderdrukking. 

De Partij voor de Dieren werpt zich op als een radicale variant van GroenLinks. Begonnen als enkel een partij voor dierenwelzijn, werden nadien ook andere thema’s opgenomen. In september van dit jaar kwam het echter tot een interne crisis toen de partijleiding de lijsttrekker opzij wou zetten. De media omschrijven het als een conflict tussen de activistische oprichters uit 2004 en een jongere generatie die meer nadruk legt op het opnemen van bestuursverantwoordelijkheid. 

GroenLinks en de Partij van de Arbeid vormen samen een lijst voor de verkiezingen in november. Deze eenheidslijst trekt volgens de peilingen wel wat stemmen. Vooral de hoop om geen rechtse premier te krijgen, versterkt de coalitie. Helaas weten we maar al te goed dat de sociaaldemocraten en groenen niet te vertrouwen zijn. Voor een regering zullen ze een coalitie vormen met andere partijen en ze zijn zelf trouwe aanhangers van het kapitalisme.

In de peilingen staat de Socialistische Partij (SP) er erg slecht voor met nog slechts 3% tot 4%. Lilian Marijnissen lijkt haar partij eens te meer een nederlaag in te sturen. De SP won sinds 2010 geen enkele verkiezing meer. Leren van verliezen doet de partij al jaren niet meer. Dit komt vooral omdat de leiding wanhopig toenadering zoekt tot de gevestigde politiek. Lilian Marijnissen verklaarde dat ze best met de VVD in een regering wil. Toen jonge socialisten hier felle kritiek op hadden, werd de hele jongerenafdeling (Rood) afgestoten. 

Door de politieke verwarring komt het vaak voor dat populistische politici een tijdje heel populair worden. Extreemrechts wist te scoren met types als Geert Wilders en Thierry Baudet. Het gaat om instabiele formaties. Vooral Forum voor Democratie (FvD) heeft Kamerleden verloren door het gedrag van Baudet, die heilig gelooft in complottheorieën en een voorstander is van Donald Trump en Vladimir Poetin. FvD heeft hierdoor verschillende leden verloren aan afsplitsingen zoals JA21 en BVNL.

Nieuwe kanshebbers op veel zetels zijn de Boer Burger Beweging (BBB) en Nieuw Sociaal Contract (NSC). De BBB scoorde op basis van het boerenprotest. Nieuw Sociaal Contract heeft nog geen zetels, maar zou volgens de peilingen de grootste partij worden. NSC is opgericht door voormalig CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Die christendemocraat wordt door velen gezien als een integere politicus, iemand die anders is dan de traditionele gevestigde politici. Dit komt onder meer door zijn rol in het aanklagen van pensioenfondsen en recenter in het blootleggen van de toeslagenaffaire, waaruit bleek dat ruim 25.000 gezinnen onterecht werden beschuldigd van fraude met kinderopvangtoeslag en slachtoffer werden van terugvorderingen. Een probleem is natuurlijk dat Nieuw Sociaal Contract niet voor een breuk met het systeem staat en bij regeringsdeelname voor een continuïteit van hetzelfde beleid zal zorgen.

Ondanks het erg versnipperde politieke landschap en de afwezigheid van een scherpe linkse stem, is er zeker steun voor radicale eisen. Zo wensen velen dat de overheid stopt met het subsidiëren van fossiele brandstof. Men wil ook investeringen in de maatschappij, zoals leefbare lonen met automatische prijscompensatie en betere arbeidsomstandigheden. Zelfs bij afwezigheid van een arbeiderspartij met een socialistisch programma kunnen de arbeidersbeweging en socialisten de strijd daarvoor opvoeren.

Delen:
Printen:
Voorpagina van De Linkse Socialist