Ramp aan de Indische Oceaan: kapitalistisch systeem verantwoordelijk voor de omvang van de tragedie

Iedereen in de regio en tientallen miljoenen mensen elders in de wereld met toegang tot enige vorm van media, zijn geschokt en geraakt door wat gebeurd is aan de kustlijn van de Indische Oceaan op 26 december.

Standpunt van het CWI

Lees meer:

> Sri Lanka: vermiste USP-leden terecht (1 januari)

> Azië. Deze ramp was vermijdbaar (1 januari)

> Catastrofe in Azië. Tienduizenden slachtoffers na zeebeving (30 december)

> Aardbeving zorgt voor vernieling in Sri Lanka. Ook leden van United Socialist Party vermist. (28 december)

Wereldwijd komt een enorme steunbeweging op gang en heerst de wil om hulp te verlenen. Velen voelen aan dat iets moet gedaan worden, niet enkel op het vlak van bijstand voor de rouwenden en de overlevenden, maar ook om een herhaling van de omvang van deze ramp te vermijden. Velen vragen zich af waarom er zoveel doden vielen, waarom waren er geen waarschuwingssystemen? Wat is de toekomst van de miljoenen getroffenen? In een speciale uitzending van de BBC op 29 december werd de regio omschreven als een gebied van de wereld waar de rijken (en wij zouden er aan toe voegen: ook de niet zo rijken) op vakantie gaan en de armen proberen om te overleven.

De Britse krant ‘Financial Times’ schreef op 29 december: “Het aantal buitenlandse toeristen dat getroffen werd door de tsunami na de aardbeving van zondag, zorgde ervoor dat de rest van de wereld aandacht had voor de ramp. Deze ramp was volgens de VN uniek in het opwekken van een brede steunbeweging in zo’n groot gebied en zoveel landen”. Dit staat in een schril contrast met de aandacht voor de Iraanse aardbeving exact een jaar voordien, op 26 december 2003 in Bam, waar tienduizenden mensen omkwamen.

Het nieuws en de beelden van de vernielingen op 26 december 2004 zijn verschrikkelijk. Zelfs met de uitgebreide media-aandacht van de voorbije dagen, hebben we slechts een deel van de menselijke tragedie gezien die veroorzaakt werd door de grootste ‘natuurramp’ ooit. Meer dan 120.000 mensen onder de armste lagen van de bevolking zijn omgekomen. De tsunamis veroorzaakt door de aardbeving met een kracht van 9 punten op de schaal van Richter, trokken met een snelheid van een vliegtuig over de Indische Oceaan en hebben een spoor van vernieling aangericht langs de kusten van minstens tien landen in Azië en zelfs in Afrika.

Onder de doden, vermisten en gewonden zijn er ook duizenden toeristen. Zij waren naar Azië getrokken om er in de schijnbaar vreedzame en paradijselijke gebieden in Thailand, de Maldiven of Sri Lanka hun vakantie door te brengen. Op 26 december kwamen ze terecht in een echte hel. Noch Dante in zijn beschrijving van het ‘Inferno’, noch de makers van de film ‘The Day after Tommorrow’ konden een schokkender en verschrikkelijker beeld verzonnen hebben.

Dodentol loopt op

De dodentol is enorm. Op 28 december stond het nog op 60.000, op 29 december was het reeds meer dan 100.000 en vandaag wordt gesproken over 150.000 doden. Zowat de helft van de doden vielen in Atjeh op het eiland Soematra. Duizenden kwamen om in Thailand, waaronder ook meer dan 800 toeristen op het idyllische strand van Khao Lak waar ook de bekende film met Di Caprio werd opgenomen. Een waarschuwing van het meteorologisch instituut van Thailand een uur voor de tsunami toesloeg, werd achtergehouden uit vrees voor de gevolgen ervan voor de toeristische sector (waar vandaag overigens niet veel van overblijft).

In India vielen er meer dan 7.000 doden op het vasteland, in het bijzonder in de regio Tamil Nadu. Er zouden daarnaast meer dan 8.000 slachtoffers gevallen zijn op de afgelegen eilanden Andaman en Nicobar. Daarnaast zijn er honderden doden in Oost-Afrika en ook in Maleisië, Birma, Bangladesh en de Maldiven.

Het aantal slachtoffers zal nog toenemen naarmate de operatie om de lijken te inventariseren versterkt wordt. Arme vissers, hun families, toeristen,… worden vaak begraven in anonieme kisten, honderden worden begraven zonder kisten en komen in massagraven terecht om te vermijden dat de rottende lijken ziektes verspreiden. De zee brengt ook dagelijks honderden lijken terug naar de stranden, anderen zullen nooit terug gevonden worden.

Zowat de helft van alle slachtoffers zijn kinderen die vaak niet in staat waren om te zwemmen en te zwak om zich vast te houden aan bomen of aan andere mensen. Ouders zoeken hun kinderen en kinderen gaan op zoek naar hun ouders.

De vernielingen werden allemaal aangericht op een tijdspanne van enkele uren. De heropbouw zal echter decennia duren. Daarenboven komt er een nieuwe golf van kritiek op de politieke ‘leiders’ omwille van hun onaangepaste reactie op de ramp. Onder hen bevindt zich George Bush, en dit ondanks zijn oproep om de hulp te coördineren en een waarschuwingssysteem op te zetten in de Indische Oceaan.

‘Natuurramp’

Tussen de beelden van de overlevingsstrijd en de vele doden, zijn er ook vele voorbeelden van enorme menselijke opofferingen en solidariteit. Niet in het minst moet daarbij gewezen worden op de lokale bevolking die zich heeft ingezet om buitenlanders te redden uit ver afgelegen gebieden. De menselijke solidariteit is een inspiratie en staat in een contrast met de brutaliteiten van de samenleving waar we dagelijks mee geconfronteerd worden.

Bij de verslagen vanuit Atjeh (Indonesië) en Sri Lanka worden ook voorbeelden gegeven van jarenlange vijanden die betrokken waren in oorlogen voor nationale bevrijding, die hun vijandigheden staakten en samenwerkten bij de hulpoperaties. Er wordt zelfs gehoopt dat de ‘natuurramp’ uiteindelijk de vrede zal brengen die de kapitalistische regeringen niet hebben kunnen brengen. Zo’n vrede kan enkel bereikt worden indien de arbeiders en boeren samen handelen om hun toekomst veilig te stellen.

De directe dodentol van de ramp, ook al staat die nog niet vast, zal wellicht overtroffen worden door het aantal slachtoffers van ziektes als cholera, hepatitis, diarree of malaria. Daarbij zullen ook heel wat kinderen en babies omkomen. In de regio’s die het hardst getroffen zijn, zal hierdoor een ‘verloren generatie’ ontstaan.

Natuurlijk is de bevolking wereldwijd geschokt door de beelden van dood en vernieling. Er wordt vrijgevig gereageerd op oproepen voor giften om medicijnen, drinkbaar water, voeding, kleding en onderdak te bezorgen. Het is begrijpelijk dat de vraag “Waarom moest dit gebeuren?”, door miljoenen mensen gesteld wordt. Velen zullen het hebben over de speling van het lot of de werking van de oceaan zelf. Maar de schaal van het menselijk lijden was zeker te vermijden geweest zijn. (zie: Azië. Deze ramp was vermijdbaar).

Straks ook een sociale explosie?

Zelfs in Europese landen zoals Zweden loopt de dodentol op, in Zweden wordt gevreesd voor het leven van 2.000 onderdanen. Maar het is in het bijzonder in de landen die direct getroffen werden dat de omvang van de ramp enorme gevolgen zal hebben. De schaal van de ramp is er groter dan 11 september destijds in de VS. Niets zal nog hetzelfde zijn in de getroffen landen. Er zijn tal van vragen die moeten beantwoord worden, in het bijzonder de vraag of de schaal van de ramp te vermijden was.

Chandrika Kumaratunge, de president van Sri Lanka, verklaarde aan journalisten op de dag van de ramp: “We zijn niet uitgerust om het hoofd te bieden aan een ramp van deze omvang”. Ze geeft nu ook toe dat de regering niet in staat is om een massale hulpoperatie te organiseren. Landen waar aardbevingen en overstromingen een risico vormen, zouden eigenlijk steeds moeten uitgerust zijn met waarschuwingssystemen. De kost daarvan is beperkt in vergelijking met de verliezen en de kosten voor reddingsoperaties die nu nodig zijn. Zelfs George Bush die probeert om wat geloofwaardigheid terug te winnen in de regio, gaat nu akkoord inzake de nood van een waarschuwingssysteem in de Indische Oceaan. Net zoals Blair, heeft hij echter zijn vakantie niet onderbroken. In Londen kwam de minister van buitenlandse zaken, Jack Straw, niet verder dan platitudes over de “speling van natuurkrachten” en blijft de regering in gebreke om een efficiënt informatiesysteem te organiseren voor de familie en kennissen van Britse toeristen die in de getroffen regio waren.

De kapitalisten en imperialisten proberen hun neo-liberaal beleid tegenover de arbeiders en armen in deze landen op te dringen en hebben nooit geïnvesteerd in de veiligheid van de bevolking. Ook vanuit het buitenland blijft de steun beperkt, de VS geeft vandaag slechts 0,14% van haar BNP aan ontwikkelingssamenwerking, dat is nog minder dan de meeste andere westerse mogendheden.

Het eiland Diego Garcia, dat schijnbaar even kwetsbaar is als andere eilanden in de Inidsche Oceaan, bracht het er van af zonder dodelijke slachtoffers. Toevallig bevindt zich daar net een Amerikaanse luchtmachtbasis die direct verbonden is met de centrale leiding in Hawai waar reeds uren op voorhand geweten was dat er een tsunami kon toeslaan. Zelfs een waarschuwing een half uur op voorhand volstaat om te ontkomen. Een expert schreef in de krant ‘The Independent’: “Doordachte en praktische acties kunnen het verschil maken tussen een natuurgebeurtenis en een natuurramp.”

In Sri Lanka waren een aantal lokale inwoners in staat om het noodsignaal op te vangen door de houding van de vogels waardoor ze zichzelf ook in veiligheid konden brengen. Een aantal vissers voor de kust van Thailand konden zich redden omdat ze aan de vissen zagen dat er onheil op komst was. In de Stille Oceaan is er een uitgebreid waarschuwingssysteem, maar blijkbaar is dat enkel omdat de VS zich langs één zijde van de Stille Oceaan bevindt. Voor de arme landen rond de Indische Oceaan bleek dit minder belangrijk te zijn.

Stephen King van HSBC schreef: “Diegenen die het meest geleden hebben, zijn ook de armsten. Het nationaal inkomen per inwoner van Sri Lanka bedraagt slechts 930 dollar per jaar. In Indonesië is dat 810 dollar en in India slechts 530 dollar. De gemiddelde Amerikaan kan daarentegen rekenen op 37.610 dollar per jaar.” (Independent, 29 December).

Economische tsunami

Welke conclusie trekken marxisten hieruit? De economische tsunami van het globale kapitalisme en het imperialisme is duizend keer dodelijker dan gelijk welk natuurlijk fenomeen. De onzichtbare hand van de markt bepaalt niet enkel de vermijdbare omvang van de ramp. Het systeem leidt ook tot een stijgende armoede onder een brede laag van de bevolking. Het is een systeem waar de miljarden dollar winst op basis van onbetaalde arbeid, niet gebruikt worden in het belang van de lokale bevolking. Vandaag worden de middelen in Azië vooral gebruikt om intrest op schulden af te betalen.

Kinderen

Terwijl de vertegenwoordigers van het huidig system stellen dat er noodhulp nodig is om levens te redden, blijkt dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie iedere dag 30.000 kinderen jonger dan 5 jaar sterven waarvan 70% (21.000) door ziektes die geneesbaar zijn. Deze dagelijkse dodentol is een uitdrukking van het feit dat het huidig systeem niet in staat is om te voorzien in de meest noodzakelijke behoeften van de bevolking.

De VS-regering besteedt meer aan wapens dan de rest van de wereld samen. De begroting voor het financieren van de bezetting van Irak in 2005 wordt geschat op 212 tot 232 miljard dollar, of meer dan 4 miljard dollar per week.

Voor de invasie van Irak kwamen duizenden kinderen in het land om door de sancties die tegen het land werden opgelegd. In 2004 kwamen duizenden burgers om door de bommen en andere tragedies veroorzaakt door het beleid van de VS-regering in Irak. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Jan Egelund, de verantwoordelijke voor de humanitaire operaties van de VN, de bijdrage van de VS van 15 miljoen dollar hulp bijzonder beperkt vond. Zelfs een opgedreven cijfer van 35 miljoen dollar is slechts een druppel op een hete plaat. Intussen wordt door UNICEF geprobeerd om hulp te sturen voor 30.000 mensen in Sri Lanka en zijn er in heel de regio zo’n miljoen daklozen.

Er is in veel landen massaal gereageerd op de oproepen voor hulp. Dat vormt een uitdrukking van de enorme solidariteit onder de bevolking. In Groot-Brittannië werd op enkele dagen tijd een kleine 40 miljoen euro opgehaald, wat meer is dan het bedrag van de steun van de Amerikaanse regering! Maar er wordt ook gewezen op de vrees dat niet alle hulp op tijd zal terecht komen bij diegenen die dit het meest nodig hebben. Vakbonden en andere arbeidersorganisaties hier moeten proberen een zicht te krijgen op de snelheid waarmee hulp wordt geboden. In de getroffen landen moeten vertegenwoordigers van de arbeidersbeweging tussenkomen om te garanderen dat de middelen voor heropbouw op een eerlijke wijze worden verdeeld.

Daarbij zijn er problemen zoals het feit dat hulp voor Atjeh, waar reeds meer dan 40.000 doden zijn geteld, moeilijk is door het blokkeren van de toegang tot het gebied door de Indonesische regering en het leger. Het is ook schandalig dat het Sri Lankese leger, althans volgens Tamil-bronnen, het transport van hulp door Tamils in het buitenland naar het noorden van het eiland tegen houdt.

In het armtierige Tamil Nadu (India) valt te verwachten dat de lokale politici en politieke partijen allerhande manoeuvers zullen uithalen om de controle over de hulpverlening te verwerven. Hierdoor zal er wellicht meer hulp gaan naar die slachtoffers die goede banden hebben met het establishment.

Wij stellen daartegenover: geen discriminatie in de verdeling van de hulp, niet op basis van nationaliteit, religie of politieke voorkeur!

We eisen ook een maximale democratische controle over de hulpprogramma’s en dit door verkozen comités van arbeiders en armen op lokaal en nationaal vlak.

Arbeiders en hun organisaties zijn de sleutel tot het overleven

De arbeidersklasse is de enige kracht die in staat is om zich te organiseren en komaf te maken met de crisis die voortkomt door het kapitalistisch regime op lokaal en internationaal vlak. In de onmiddellijke nasleep van de catastrofe moeten de georganiseerde arbeiders de controle opeisen over de hulpoperaties en de heropbouw, om zo de democratische controle zo groot mogelijk te maken. Dit mag niet overgelaten worden aan de autoriteiten van de landen die bewezen hebben corrupt te zijn en enkel de eigen belangen te verdedigen. In Sri Lanka moeten de vakbonden en linkse partijen opkomen voor het einde van de oorlogsvoorbereidingen en al het geld dat gebruikt worden voor wapens moet gaan naar de heropbouw van het land.

Wij leggen ook nadruk op de noodzaak om overheidsgeld en geld dat besteedt wordt aan de afbetaling van rente op schulden, te investeren in een programma van heropbouw. Er moet een opheffing komen van de buitenlandse schulden, niet louter een uitstel van de betalingen.

Socialisten komen op voor de volledige omvorming van de samenleving door een strijd tegen iedere vorm van privatisering en deregulering en voor een regering die de sleutelsectoren van de economie onder de controle van de bevolking plaatst om een democratische planning te kunnen doorvoeren in plaats van enkel te produceren voor de winsten van een kleine minderheid.

De toekomst van Sri Lanka

Sri Lanka was na Atjeh op Indonesië het hardst getroffen door de vloedgolven op 26 december. Op één trein alleen vielen meer dan 1.000 slachtoffers. Er wordt bericht dat er zo’n 6.000 slachtoffers vielen in Mullaithivu in het noord-oosten van Sri Lanka. Een burgeroorlog die 20 jaar duurde heeft natuurlijk veel meer slachtoffers gemaakt, en heeft er ook toe bijgedragen dat het volledige noorden totaal verwoest is met quasi geen infrastructuur. Het is deze regio waar de gevolgen van de ‘natuurramp’ het sterkst zijn. Bovendien krijgt het door Tamils gedomineerde noorden het minste aandacht. De regio zal er ook te kampen krijgen met mijnen die door de vloedgolf naar boven gekomen zijn en bovendien is een deel van de landbouwgrond aangetast door het zout water waarmee ze overstroomd werden.

De United Socialist Party (het CWI in Sri Lanka) is steeds opgekomen voor de nationale democratische rechten van de Tamilsprekende bevolking op het eiland. In de nasleep van de ramp is het nog belangrijker om nadruk te leggen op de eenheid onder arbeiders en armen, en voor de meest uitgebreide rechten op gelijke behandeling en zelfbeschikking voor iedere minderheid.

De USP komt op voor het einde van de burgeroorlog waarbij de Sinhalese, Tamil- en moslimarbeiders zelf de touwtjes in handen nemen. Alle inspanningen en middelen moeten ingezet worden om het leven en de huisvesting van de bevolking op het eiland te herstellen. Daartoe moet gebroken worden met de greep van de heersende elite.

Op kapitalistische basis zal Sri Lanka niet in staat zijn om haar economie volledig te ontwikkelen. Het slaagt er al niet in om de voorwaarden te leggen om het nationale conflict op te lossen en het is te zwak om te weerstaan aan het imperialisme. In naam van alle armen en uitgebuitenen, moeten de linkse partijen zich mobiliseren om hulp te leveren. Ze moet ook haar inspanningen versterken om de arbeidersbeweging één te maken op basis van een socialistisch programma. We mogen niet wachten op het kapitalisme en de buitenlandse hulp. Het kapitalisme leidt tot oorlogen, uitbuiting en vermijdbare menselijke rampen.

In recente documenten van het CWI werd reeds ingegaan op de enorme gevolgen van de tegenstellingen tussen de belangrijkste machten in Azië – Japan, China en India. Op kapitalistische basis kan dit niet vermeden worden. Op 26 december zagen we de concrete gevolgen van een systeem dat geen rekening houdt met het leven van miljoenen arbeiders en armen in Azië en Afrika. We moeten de internationale strijd tegen het kapitalisme opvoeren en opkomen voor een echt democratisch socialisme om zo een vooruitzicht te hebben op het minimaliseren van de effecten op het menselijke leven van de ‘natuurgebeurtenissen’ die ons nog te wachten staan.

Delen: Printen: