Home / Internationaal / Europa / Stakingsgolf in Frankrijk tegen Macron houdt aan

Stakingsgolf in Frankrijk tegen Macron houdt aan

Door Finghin Kelly (Socialist Party, Ierland)

Frankrijk is al meer dan een maand in de ban van stakingen tegen pogingen van de regering-Macron om de pensioenrechten van werkenden aan te vallen.

Spoorwegarbeiders leidden de stakingen, die begin december begonnen en zich vervolgens uitbreidden tot leraren, advocaten, gezondheidswerkers, luchtvaartpersoneel en zelfs dansers van de Parijse Opera. De protesten op 5 december waren goed voor 1,5 miljoen mensen op straat, gevolgd door 885.000 in de week erna.

Langstlopende stakingen sinds 1968

De stakingen in december hebben de havens tot stilstand gebracht en het openbaar vervoer in hele stukken van het land is tot stilstand gekomen. Waar treinen en bussen wel reden, deden ze dat op een uiterst beperkte dienst, met een geschatte kostprijs van 600 miljoen euro. De olieraffinaderijen werden gesloten als gevolg van stakingen, met georganiseerde blokkades bij alle 8 olieraffinaderijen in Frankrijk.

De participatiegraad van de werkenden en de verstoring van de economie is ongekend in recente tijden. Deze stakingsbeweging is nu de langstlopende stakingsactie sinds mei 1968 en vormt één van de grootste en belangrijkste oppositiebewegingen tegen president Macron.

De beweging heeft de steun van de bevolking: 54% van de bevolking steunt de stakingen op het hoogtepunt van de verstoring tijdens de feestdagen. [1] De regering had gehoopt dat de kerstvakantie de beweging zou doorbreken en de stemming zou temperen. Het tegendeel is waar: alles wijst erop dat het verzet net versterkt is.

Op nieuwjaarsdag riep de algemeen secretaris van de CGT (Algemene Confederatie van de Arbeid), Phillip Martinez, op tot een staking in heel Frankrijk [2] om een sterk signaal aan de regering te geven. De belangrijkste vakbondsfederaties riepen op tot algemene vergaderingen in werkplaatsen, scholen, hogescholen en gemeenschappen en vervolgens tot een gecoördineerde staking op 8 en 9 januari en tot grote protesten op 11 januari.

Pensioenaanvallen

Macron probeert het Franse pensioenstelsel radicaal te herstructureren, waarbij veel sectorale en lokale overeenkomsten waar werkenden betere pensioenrechten hebben verworven, worden geschrapt en de pensioenleeftijd in wezen wordt opgetrokken tot 67 jaar.

Zoals we in veel landen hebben gezien, stellen de Franse regering en het grootkapitaal dat de pensioenfondsen een tekort hebben en daarom moeten worden hervormd – in 2018 hadden de fondsen een tekort van 3,5 miljard euro. Het argument dat er een gebrek aan middelen is voor de pensioenen is echter nep. De arbeidsproductiviteit is de afgelopen decennia verbeterd en de welvaart per werknemer is enorm toegenomen. De winsten liggen op recordhoogte. Er zijn voldoende middelen om ervoor te zorgen dat alle werknemers een degelijk pensioen hebben en zelfs eerder met pensioen kunnen gaan. De pensioenhervormingen zijn eenvoudigweg een poging om de winst voor het grootkapitaal te verhogen op de kap van de werkenden.

De hypocrisie van dit argument over tekort aan middelen wordt blootgelegd door het feit dat het grootkapitaal in Frankrijk profiteert van mazen in de wet die het in staat stellen om geen werkgeversbijdragen te betalen aan de sociale zekerheid. Alleen al in 2019 liepen deze vrijstellingen op tot 66 miljard euro, en 9,8 miljard euro die niet werd doorgestort aan de zorgverzekering voor ouderen. Dit tekort wordt vervolgens met overheidsgeld gevuld. [3]

Tegelijkertijd neemt de rijkdom van de Franse kapitalistische klasse toe. Frankrijk heeft het wereldrecord voor dividenduitkeringen aan de aandeelhouders: vorig jaar maar liefst 51 miljard dollar. [4]

Provocatie

Jean Francois Cirilli, de voorzitter van BlackRock, een grote private investeringsmaatschappij die in Frankrijk 24,7 miljard euro aan fondsen beheert, is door de premier voorgedragen als officier van het ‘legioen van eer’ – een provocatie voor de beweging.

Het staat symbool voor de nauwe banden tussen het grootkapitaal, het financiële kapitaal en de regering-Macron. Het is bekend dat BlackRock een van de belangrijkste lobbyisten was die aangedrong op deze hervormingen. Macron is zelf ook een vriend van dit bedrijf en heeft de CEO en oprichter van het bedrijf ontvangen in het Elysée. Dit heeft ertoe geleid dat personeel het hoofdkwartier van BlackRock heeft bezet, wat het brute klassenkarakter van deze pensioenhervormingen benadrukt. [6]

Macron- president van de rijken

De BlackRock-affaire benadrukt het karakter van Macron’s presidentschap. Macron wordt terecht gezien als een president van de rijken en heeft een lange staat van dienst als het gaat om het aanvallen van de rechten van werkenden en het uitvoeren van een beleid gericht op de belangen van de superrijken.

Voordat hij president werd, stond hij als minister in de regering van Hollande aan het hoofd van asociale wetgeving die veel belangrijke rechten van werkenden aantastte, zoals extra loon voor zondagsarbeid. Eerder in zijn presidentschap viel hij ook de rechten van werkenden op ontslagvergoedingen en andere rechten op het gebied van werkzekerheid aan – hij ramde deze zonder stemming door het parlement.

Voorafgaand aan zijn carrière in de politiek was Macron een investeringsbankier, die miljoenen verdiende met spraakmakende fusies en overnames, met name bij Nestlé’s overname van een dochteronderneming van Pfizer.

Hij regeert als president van de rijken – hij schafte de vermogensbelasting af die de rijkste 1,5% van de bevolking trof en wil de vennootschapsbelasting verlagen. Een belangrijk doel van zijn presidentschap is het toebrengen van slagen aan de vakbonden. Deze pensioenhervormingen zijn daar een onderdeel van.

Macron kwam aan de macht te midden van een wijdverbreid wantrouwen tegenover het politieke establishment. Na jaren van besparingen en corruptieschandalen zijn de twee traditionele politieke blokken die Frankrijk in het belang van het grootkapitaal hebben geregeerd, massaal in diskrediet geraakt. Bij de verkiezingen van 2017 werd de Parti Socialiste bijna weggevaagd en de conservatieve Les Républicains (voorheen de UMP) had het moeilijk om nog nipt de derde plaats te bemachtigen.

Macron werd door veel kapitalistische commentatoren gezien als een ‘ridder op het witte paard’ die de Franse politiek weer op gang zou brengen en de politieke stabiliteit voor de Franse kapitalistische klasse zou herstellen. De kapitalistische klasse zag hem zelfs internationaal als een model.

Dit was altijd een overdrijving – Macron werd niet gekozen op een golf van steun van de bevolking. Bij de verkiezingen werd een recordaantal onthoudingen en ‘blanco stemmen’ uitgebracht. De goedkeuringscijfers voor Macron waren historisch gezien laag en momenteel vindt 67% hem een slechte president. Macron zette het beleid voort dat leidde tot de ondermijning van het politieke ‘centrum’ en ondermijnde daarmee zichzelf en zijn project.

Tegenstand tegen toenemende ongelijkheid

Onder Macron’s neoliberale beleid gericht op de belangen van de superrijken, neemt de armoede toe. Bijna 9 miljoen Fransen leven in armoede.

Uit een recent onderzoek bleek dat 59% van de mensen in Frankrijk zich zorgen maakt dat zij zich in een meer precaire financiële situatie bevinden dan voorheen [8] en dat 80% gelooft dat de generatie van hun kinderen kwetsbaarder voor armoede zal zijn dan hun eigen generatie. Schokkend genoeg zegt 21% zich geen drie maaltijden per dag te kunnen veroorloven en 27% zegt zich niet elke dag groenten en fruit te kunnen veroorloven. [10]

Woede tegen deze toegenomen verarming en schaamteloze ongelijkheid voedt en duwt deze beweging. Deze boosheid werd zeer sterk gezien in de beweging van gele hesjes die vorig jaar uitbrak rond pogingen om de belastingen op brandstof te verhogen, maar al gauw uitbreidde tot andere kwesties zoals het gebrek aan openbaar vervoer, besparingen op de welvaart, ongelijkheid, gebrek aan democratische rechten en lage lonen.

Hoe verder?

Er is een enorme woede in de Franse samenleving en een duidelijke bereidheid tot strijd van miljoenen arbeiders. Op veel werkplekken zijn algemene vergaderingen gehouden om de staking te bespreken en acties te organiseren, evenals in veel gemeenschappen en scholen. Het is van essentieel belang dat de acties worden voortgezet en worden versterkt en uitgebreid tot meer werknemers.

Er zijn pogingen van de regering om de vakbonden te verdelen. Tot nu toe lijkt dit niet te werken. Vorige week waren er gesprekken tussen de regering, de bazen en de vakbonden, maar de regering en bazen slaagden er niet in om een van de vakbondsleiders te overtuigen.

De beweging van gele hesjes heeft de regering vorig jaar tot beperkte toegevingen gedwongen en heeft het bewind van Macron door elkaar geschud. Er waren toegevingen, maar Macron kon de storm vooral achter zich laten door een aantal factoren, zoals de massale staatsrepressie en het gebrek aan een duidelijke strategie en organisatie van de gele hesjes. Daar moeten we lessen uit trekken.

De algemene vergaderingen moeten de staking en de protesten volledig onder controle hebben. Ze moeten niet alleen de staking organiseren, maar ook een forum zijn om een breder pakket van eisen op te stellen, zoals het verhogen van de lonen en uitkeringen, het opheffen van fiscale mazen in de wet voor het grootkapitaal, het beëindigen van onzeker werk, het beëindigen van de werkloosheid door middel van verkorting van de werkweek zonder verlies van loon, en grote investeringen in openbare diensten. Zij zouden een strategie moeten bespreken en ontwikkelen om hun eisen te realiseren en de Macron-regering ten val te brengen.

Een strijd voor een dergelijk programma zal niet mogelijk zijn op basis van de kapitalistische markt, er moet een fundamentele breuk komen met dit systeem. De Franse arbeidersklasse moet zich organiseren in een partij die strijdt voor een arbeidersregering die de belangrijkste onderdelen van de economie uit handen neemt van het grootkapitaal, de bankiers en de superrijken en deze onder de controle en het beheer van de werkenden nationaliseert. Op deze basis zou het mogelijk zijn om de middelen van de economie democratisch te plannen om aan de behoeften van de meerderheid te voldoen en niet voor de winst van enkelen.

 

[1] https://www.thelocal.fr/20191219/two-weeks-in-and-facing-christmas-chaos-do-the-french-still-support-the-strikes

[2] https://www.midilibre.fr/2020/01/01/le-patron-de-la-cgt-appelle-tous-les-francais-a-se-mettre-en-greve,8636467.php?fbclid=IwAR0usSS-F10-IdW1q4abkvCjrAjac18lTIRqvMNYUEI7aUkbaSP6cAAtcbE

[3] https://rapportsdeforce.fr/breves/niches-sociales-le-patronat-doit-10-milliards-deuros-a-la-caisse-des-retraites-01085552

[4] https://www.cnbc.com/2019/08/20/shareholder-payouts-all-time-high-but-growth-is-slowing.html

[5] https://www.nouvelobs.com/economie/20191220.OBS22643/5-questions-sur-blackrock-le-geant-americain-soupconne-de-s-immiscer-dans-la-reforme-des-retraites.html

[6] https://www.nouvelobs.com/social/20200107.OBS23146/des-cheminots-en-greve-envahissent-les-locaux-parisiens-de-blackrock.html?utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR2k9Ynfn-2wyeCvTFeC-3uTME3KzD0yueiS8qfWUke19sCn1ltxjfBAd3Q#Echobox=1578404258

[7] https://en.wikipedia.org/wiki/Opinion_polling_on_the_Emmanuel_Macron_presidency

[8] https://www.thelocal.fr/20180911/one-in-five-french-people-cant-afford-three-meals-a-day

[9] https://www.thelocal.fr/20180911/one-in-five-french-people-cant-afford-three-meals-a-day

[10] https://www.thelocal.fr/20180911/one-in-five-french-people-cant-afford-three-meals-a-day