Home / Internationaal / Noord-Amerika / Boeing plaatst de winst voor de veiligheid. Breng het bedrijf in publieke handen!

Boeing plaatst de winst voor de veiligheid. Breng het bedrijf in publieke handen!

De vreselijke crashes van de Ethiopische en Indonesische Boeing 737 Max toestellen met samen 346 slachtoffers brachten de verbazingwekkende minachting voor veiligheid bij Boeing scherp in beeld.

Door Tony Wilsdon (Socialist Alternative)

Terwijl deskundigen het bloedbad doorzoeken, werd duidelijk dat de technische oorzaak van elk van deze twee recente crashes identiek is – de overhaaste instructie Boeing’s nieuwe Maneuvering Characteristics Augmentation System (MCAS) software. We hebben nu bewijs dat Boeing de 737 Max bewust met gebrekkige software in productie heeft genomen – ondanks waarschuwingen van inspecteurs en werknemers – om te proberen voorsprong te krijgen op zijn enige concurrent, Airbus.

Dit voorbeeld van roekeloos gebrek aan respect voor de werkenden en de openbare veiligheid dwingt tot de vraag: kunnen we bedrijven stoppen om te profiteren ten koste van de openbare veiligheid? Zo ja, hoe?

Besparen op kosten bedreigt veiligheid

Boeing heeft zich in alle bochten gewrongen om experimentele veiligheidssoftware op de 737 Max te krijgen. Het heeft zelfs nagelaten de piloten te informeren over de wijzigingen die deze complexe nieuwe software kan aanbrengen in de werking van het vliegtuig.

In een artikel over de geschiedenis van de 737 schrijft Kent German: “Boeing’s nieuwste vliegtuig en de nieuwe generatie van de 737-familie, was een reactie op een stap door Airbus. De Airbus A320NEO werd in 2016 gelanceerd en er was de belofte van lagere operationele kosten door volledig nieuwe motoren die minder brandstof verbruiken. Boeing overwoog aanvankelijk om de 737 te vervangen door een gloednieuw toestel, maar besloot om Airbus te volgen door nieuwe motoren aan de bestaande romp toe te voegen. De reden? Zoals Jon Ostrower van Air Current eerder dit jaar schreef, is het ontwerpen van een nieuw vliegtuig bijzonder duur en zou het jaren geduurd hebben. De bestaande toestellen vernieuwen, zou de Max sneller in de lucht krijgen om te concurreren met de A320NEO.”

En nog: “De motoren die gebruikt werden, waren krachtiger en efficiënter en nog groter. Om ze in dezelfde positie onder de vleugel te plaatsen, moesten de ontwerpers de motoren iets naar voren bewegen. Maar die wijziging veranderde de manier waarop het vliegtuig opsteeg, waardoor de neus zich tijdens het stijgen kan oprichten. Om dat te vermijden, werd het MCAS-systeem (Maneuvering Characteristics Augmentation System) toegevoegd. Dat duwt de neus automatisch terug naar beneden als de sensoren in de romp detecteren dat de neus te hoog opgericht is. Het is die keten van beslissingen – grotere motoren en de nood om MCAS toe te voegen – die nu onder de loep wordt genomen.”

Het was bijzonder schokkend dat de neergestorte Ethiopische en Indonesische vliegtuigen niet voorzien waren van alle noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen. Een artikel in de New York Times verwoordt het zo: “Terwijl de piloten van de Boeing-vliegtuigen in Ethiopië en Indonesië vochten om hun vliegtuigen onder controle te krijgen, ontbrak het hun aan twee opvallende veiligheidskenmerken in hun cockpit. Eén reden: Boeing rekende daar extra voor aan. Voor Boeing en andere vliegtuigfabrikanten kan de praktijk van het opwaarderen van een standaard vliegtuig erg lucratief zijn. Topmaatschappijen moeten goed betalen om de door hen bestelde vliegtuigen te voorzien van aangepaste voorzieningen.”

Hoe Boeing toezicht ontweek

Een essentieel onderdeel van het proces om het nieuwe motorontwerp en de software snel in productie te nemen, was politiek. Tientallen jaren van leugens door bedrijfslobbyisten over hoe “het bevrijden van bedrijven van overheidsregulering de zaken beter zal maken” heeft een grote invloed gehad op de manier waarop de overheid de veiligheidsregulering benadert. De Federal Aviation Administration (FAA), die vroeger luchtvaartmaatschappijen inspecteerde op veiligheid met gekwalificeerde inspecteurs die in het productieproces waren ingebed, is sterk afgebouwd. Tegen de tijd dat de 737 Max werd uitgerold, was de controle van de inspecties overgedragen aan Boeing zelf.

Jeff Wise schreef op Slate.com: “Volgens de luchtvaartcorrespondent van de Seattle Times, Dominic Gates, heeft de FAA de certificering van het MCAS-systeem van de 737 Max aan Boeing zelf gedelegeerd. De eigen ingenieurs van het bedrijf waren ‘gemachtigd om namens de FAA te werken’ en voerden de veiligheidsanalyse uit. Ze concludeerden dat alles aan de van toepassing zijnde voorschriften voldeed.”

Door dit zuiver interne certificeringsproces kon Boeing herhaaldelijke waarschuwingen van onafhankelijke veiligheidsexperts, waaronder die van de FAA zelf, negeren. “Een sensor verbonden aan de twee dodelijke neerstortingen van de Boeing 737 Max werd tussen 2004 en de crashes in 2018 en 2019 meer dan 200 keer bij de Federal Aviation Administration (FAA) onder de aandacht gebracht,” aldus CNN.

Boeing dankt veiligheidspersoneel af

Boeing kondigde onlangs plannen aan om 900 inspecteurs te ontslaan in de fabrieken in Seattle, wat nog meer vragen oproept over de veiligheidspraktijken van het bedrijf. Het beknibbelen op veiligheid is niet beperkt tot de fabrieken in Seattle, maar is een consistent kenmerk van de manier waarop de bedrijfsleiding al haar activiteiten uitvoert. Volgens USA Today: “De schade aan de reputatie van Boeing zou nog groter kunnen zijn en is niet beperkt tot de Max. The New York Times schreef vorige maand over vermeend slordig werk en zwak toezicht op de fabriek van Boeing in South Carolina, waar de 787 Jetliner wordt gemaakt. De luchtmacht heeft de leveringen van de KC-46 mid-air refueling tanker, gebaseerd op de 767, twee keer stopgezet nadat problemen aan boord werden vastgesteld.”

Zelfs het gewoonlijk bedrijfsvriendelijke Seattle Times zag zich gedwongen een diepgaand artikel te publiceren waarin wordt aangetoond hoe belangrijkste veiligheidsinspecteurs door Boeing werden ontslagen, terwijl tegelijkertijd “binnen de FAA, de veiligheidsingenieurs van de FAA onder constante druk van hun managers stonden om meer werk aan Boeing zelf te delegeren en om snel de veiligheidsbeoordelingen goed te keuren die door het Boeing-personeel zelf werden aangebracht.”

Aanvallen op geschoold personeel

Een ander belangrijk onderdeel van Boeing’s besparingsdrift was een aanval op de goed betaalde, vakbekwame monteurs en ingenieurs die bij de vakbond aangesloten zijn. De eerste stap was het verplaatsen van de productie vanuit het bolwerk in de agglomeratie Seattle. Het besluit om vanaf 2011 de productie in South Carolina op te starten in plaats van in de staat Washington, had alles te maken met het verzwakken van de vakbond. Bij gebrek aan vakbekwame monteurs en ingenieurs, kwam de fabriek in South Carolina herhaaldelijk in opspraak wegens slordig werk.

Een artikel in het zakenblad Bloomberg.com onthulde de cultuur van het management van Boeing om de kosten te drukken. Het beschreef Boeing’s “meedogenloze boodschap”: “Aandeelhouders zouden voortaan op de eerste plaats komen bij Boeing.” Het gaat verder met het documenteren van een cultuur waarin Boeing de veiligheid en kwaliteit in het gedrang brengt, met inbegrip van een vastberadenheid om vakbonden uit de fabriek in South Carolina te houden.

Werkenden rapporteerden problemen rond planning en kosten. In 2016 stapte William Hobek naar de rechter. Hij was kwaliteitsmanager in de Boeing 787 fabriek in South Carolina. Hij werd naar eigen zeggen afgedankt omdat hij herhaaldelijk wees op gebreken in de productieketen. Toen hij klaagde, antwoordde een toezichter: “Bill, je weet dat we niet alle fouten kunnen vinden.” Zo staat het althans in de klacht van Hobek. Een inspecteur vond al snel 40 problemen, nog steeds volgens de klacht. Uiteindelijk werd de zaak geklasseerd na een akkoord tussen het bedrijf en Hobek. Al Jazeera bracht in 2014 een verborgen camera in de fabriek waarbij verschillende werknemers zeggen dat ze nooit met zo’n vliegtuig zouden vliegen vanwege het slecht vakmanschap.

In een artikel van The Guardian wordt het woord gelaten aan Richard Mester, die recent afgedankt werd nadat hij als delegee verkozen werd in de fabriek in South Carolina: “We zagen het snel omdat we vakbondsleden zijn. Boeing heeft geen scrupules om elke mogelijkheid van een vakbond de kop in te drukken. Helaas zien we daar nu de resultaten van.”

Gemeenschap opgelicht

Niet alleen stuurde Boeing lobbyisten naar Washington DC om toegevingen te bekomen, het heeft de inwoners van de staat Washington ook twee keer bedreigd met de mogelijkheid om de productie te verhuizen. In 2003 eiste en kreeg Boeing een wijziging ter waarde van 3,2 miljard dollar in de belastingwetgeving, naast nieuwe ‘milieuwetten’, nieuwe overheidsinstellingen en posities in de regering, besparingen op zowat elk sociaal programma, 131 miljoen euro besparingen op onderwijs, 4,1 miljard dollar voor transportuitgaven naar eigen keuze en een 60-tal andere ‘aanbevelingen.’

Democratisch parlementslid in de deelstaat, Hans Dunshee, merkte op: “Als ze een stadion hadden gewild, dan hadden we dat voor hen gebouwd. Als ze Mount Rainier hadden willen platleggen om hun vliegtuigen makkelijker te laten opstijgen, dan hadden we dat gedaan.” (Seattle Times, 22 januari 2004)

Een decennium later, in 2013, dreigde Boeing opnieuw om te vertrekken. In een driedaagse geheime sessie bekwam het bedrijf voor 8,7 miljard dollar aan belastingkredieten – het grootste cadeau van gemeenschapsmiddelen ooit voor een bedrijf. Ondanks het feit dat Boeing alles kreeg wat het wilde, gingen er in de daaropvolgende jaren 4.000 jobs verloren in de staat Washington.

Naast de enorme subsidies op staatsniveau, kreeg Boeing ook enorme federale subsidies. In het fiscale jaar 2014 verdiende Boeing 18 miljard dollar aan overheidscontracten, ontving het 457 miljoen dollar aan federale subsidies en 64 miljard dollar aan federale leningen en garanties voor leningen.

Het is niet alleen door het plunderen van de publieke middelen dat Boeing de gemeenschap schade berokkent. De roekeloze acties – het bewust verbergen van veiligheidskwesties en het verkopen van vliegtuigen zonder alle noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen – hebben geleid tot de dood van 346 onschuldige mensen. In de wereld van gewone werkende mensen zou dit doodslag worden genoemd en leiden tot een levenslange gevangenisstraf. Maar het idee alleen al dat de topmanagers van Boeing naar de gevangenis zouden moeten, is een fantasie. Op hetzelfde ogenblik worden kinderen uit arme gezinnen te schande gemaakt omdat hun ouders het schoolgeld niet kunnen betalen.

We zien hier ook een compleet falen van de regering om een groot bedrijf als Boeing te controleren. Wanneer de vaak bekritiseerde federale regelgevers te maken krijgen met een bedrijf als Boeing, dan is het resultaat steeds in het voordeel van dit rijke en invloedrijke bedrijf. Het toont dat een regering onder het kapitalisme uiteindelijk slechts het uitvoerend comité is van de klasse van miljardairs en de grote bedrijven. Misschien worden enkele regels aangepast als reactie op publieke schandalen zoals de crashes van de 737 Max toestellen, maar de winstdrift van Boeing en de gevolgen daarvan gaan gewoon door.

Breng Boeing in publieke handen

Toen Boeing in 2013 de belastingbetalers in de staat Washington afperste, zei het pas verkozen socialistische gemeenteraadslid Kshama Sawant waar het op stond. In een toespraak die breed rond ging op televisiezenders zei ze: “Het enige haalbare antwoord hierop is om te vertrekken van de noden van de bevolking van de staat Washington. Het zijn zij die Boeing subsidiëren en tientallen miljarden aan belastinggeld.”

Socialisten denken dat enkel het democratisch publiek bezit de gebreken als gevolg van de winstmaximalisatie kan wegnemen. Publiek bezit betekent dat er inspecteurs zijn die enkel om de veiligheid bekommerd zijn, ingenieurs en werklui die enkel met de kwaliteit van hun product en de publieke veiligheid bezig zijn. Een publiek bedrijf zou verantwoording afleggen aan de lokale gemeenschap in plaats van te dreigen met vertrek om elders grotere fiscale voordelen te krijgen. In 2004 schreven we in de brochure ‘The Boeing Rip Off’ (zie: https://www.socialistalternative.org/the-boeing-ripoff/) gedetailleerder wat de voordelen van een publiek bezit van Boeing zijn.

Dezelfde machtsdynamiek staat centraal in crisissen in de medische, energie-, olie-, bouw- en technologie-industrie en de gig-economie, maar vooral in het bankwezen en de financiële sector. Alleen publiek eigendom en democratische controle van de grote bedrijven die deze industrieën domineren, kunnen ze omvormen tot entiteiten die opereren in het belang van de overgrote meerderheid van de bevolking.

De enorme middelen die deze bedrijven momenteel in hun bezit hebben, kunnen dan gebruikt worden om belangrijke sociale kwesties zoals armoede en het milieu aan te pakken. Een socialistisch beleid kan tegemoetkomen aan de onvervulde behoefte van de overgrote meerderheid van de bevolking en de werkende mensen een leven laten leiden waarin ze kunnen genieten van de tijd met hun familie en vrienden. Door de opgepotte rijkdom en middelen van de grote bedrijven te gebruiken om ervoor te zorgen dat alle werkenden een leefbaar loon, fatsoenlijke huisvesting en gratis universele gezondheidszorg hebben, kan een socialistisch beleid een einde maken aan de extreme en wijdverbreide stress als gevolg van onzekerheid over huur, gezondheidszorg of de vraag wanneer de volgende loonstrook komt.

De criminele activiteiten van Boeing, naast de opzettelijke verwaarlozing van de klimaatverandering door olie- en gasmaatschappijen en de verschrikkingen die de werkende mensen worden aangedaan door een op winst gerichte gezondheidszorg, zijn geworteld in de gebrekkige logica van het kapitalisme. Alleen gewone werkende mensen die zich organiseren om te strijden voor een socialistisch en arbeidersklassebeleid kan dit veranderen.