Home / Belgische politiek / Communautaire kwestie / Twee democratieën? Op basis van een kapitalisme in crisis is het verder uiteenrafelen van België onvermijdelijk

Twee democratieën? Op basis van een kapitalisme in crisis is het verder uiteenrafelen van België onvermijdelijk

Foto: Jean-Marie Versyp

Het discours van Bart De Wever is nu ook door de Franstalige media overgenomen: in België zijn er twee democratieën. Dit gaat voorbij aan de gelijkenissen: de afstraffing van de regeringspartijen, de afkalving van de traditionele partijen (waarbij Franstalig België aanknoopt bij een Europese tendens die in Vlaanderen al eerder is doorgezet) en de doorbraak van radicale partijen – m.a.w. het leeglopen van het politieke centrum.

door Anja Deschoemacker

Maar je kunt er uiteraard niet rond dat in Vlaanderen rechts en extreemrechts de grootsten zijn. Ondanks verlies blijft N-VA incontournable voor de Vlaamse regering, terwijl in Wallonië en Brussel de gematigd en radicaal linkse partijen de grootste groep vormen en de PS, eveneens ondanks verlies, incontournable is voor de Waalse en Brusselse regering.

Onderzoek naar de redenen voor de keuze van de kiezers zal opnieuw uitwijzen dat de meerderheid van de N-VA- en VB-kiezers niet voor deze partijen hebben gestemd omwille van hun Vlaams-nationalisme.

Maar Vlaams-nationalistische partijen hebben nu 43% van de stemmen gehaald, en dat is nog zonder de Vlaams-nationalisten binnen CD&V. Bovendien is de natte droom van N-VA – om alleen te ontwikkelen naar een meerderheidspositie – overtuigend uiteengespat. De gematigde Vlaams-nationalisten die bereid waren de communautaire kwestie in de koelkast te stoppen in ruil voor een Thatcheriaans rechts beleid verloren stemmen aan de “harde” nationalisten van het VB. Het roept vergelijkingen op met Catalonië, waar het burgerlijk gematigd nationalistische CIU van Arthur Mas wel de nationalistische trom voerde, maar pas stappen naar een referendum zette toen het daartoe gedwongen was door haar afzwakking ten voordele van meer radicale nationalistische formaties zoals ERC. Hoe de N-VA zal omgaan met deze druk zal duidelijk worden in de komende weken en maanden.

De vraag is ook hoe de andere Vlaamse partijen zullen omgaan met deze nieuwe realiteit. De realiteit van de gewesten en gemeenschappen heeft alle Vlaamse partijen (met uitzondering van de PVDA) er in het verleden al toe aangezet een “Vlaams” profiel aan te nemen. Dit is vandaag nog steeds duidelijk in bijvoorbeeld de bijna unanimiteit waarbij in Vlaanderen gepleit wordt voor de afschaffing van de politiezones in Brussel en zelfs van de gemeenten. Welke steun zullen ze geven aan concrete projecten wanneer die op tafel komen?

Op korte termijn zullen alle discussies focussen op de aartsmoeilijke federale regeringsvorming. De Wever sluit regeren met PS en Ecolo uit en stelt tegelijk dat een federale regering een Vlaamse meerderheid moet bevatten. De combinatie van beide maakt een federale regering onmogelijk. Tegelijk zal de burgerij al haar invloed gebruiken om niet opnieuw een hele periode zonder regering te zitten. Zullen de Vlaamse traditionele partijen en Groen zich onder die druk laten verleiden tot een federale regering zonder N-VA? Of zullen ze toegeven aan de druk vanuit N-VA om de PS te weren, wat meteen een nieuwe regering zonder Franstalige meerderheid betekent?

En dat werpt die andere uiterst belangrijke vraag op: wat zal de reactie in Franstalig België zijn? Om een federale meerderheid zonder VB te vormen, volstaat het immers niet om de vorige regering aan te vullen met cdH (indien die daartoe al bereid is). Kan men Ecolo/Groen kopen met een klimaatwet? En wie zal het beste aanbod hebben: N-VA of PS?

Kan er onder druk van deze uitslag een nieuw Vlaams front gesloten worden voor verdere stappen in de staatshervorming in de richting van het confederalisme? CD&V heeft zich recent opnieuw als voorstander geuit. Kan deze uitslag gebruikt worden door de burgerij om de sociale zekerheid – die reeds stevig uitgeholde centrale verworvenheid van de Belgische arbeidersklasse – grondig onderuit te halen door de regionalisering ervan?

Indien dit het scenario wordt, zal Bart De Wevers politieke wensdroom – het “uitroken” van de Walen – verwerkelijkt worden. België wordt immers niet vooral bijeengehouden door de burgerlijke instellingen, maar door reële solidariteit in verworvenheden als de sociale zekerheid, centrale loononderhandelingen, nationale vakbonden, … Deze wegnemen, betekent de begrenzingen wegnemen die nu bestaan voor het verder uiteenvallen van het land. Dan gaat het niet meer alleen om “twee democratieën”, maar komt ook de vraag wat Brussel zal doen. Dat is een gewest waar de Vlamingen een veto-positie hebben, maar waar slechts 16% van de bevolking op Vlaamse lijsten heeft gestemd (en daarvan slechts 18,3% voor N-VA en 8,3% voor het VB).

Veel vragen, maar het is duidelijk dat de burgerij met de verdere verzwakking van haar partijen nog meer de controle over de situatie is kwijtgeraakt. De enige kracht die er controle over kan krijgen door het uitwerken van een programma dat aan de noden van iedereen beantwoordt, is de arbeidersbeweging. Iedere stap naar een nieuwe rechtse regering moet door de vakbonden overtuigend beantwoord worden. Iedere regering moet onder druk worden gezet met massale actie rond centrale eisen als het minimumloon, leefbare uitkeringen, arbeidsduurverkorting zonder loonverlies en met bijkomende aanwervingen, … Het is een stap vooruit dat PVDA/PTB een pak extra vertegenwoordigers naar de verschillende parlementen kan sturen. Dat zal pas echt een grote stap worden indien die posities gebruikt worden om de stempel van de arbeidersklasse op de toekomstige ontwikkelingen te drukken.