Home / Belgische politiek / Klimaat en koopkracht zijn niet aan elkaar tegengesteld – beiden botsen met kapitalisme

Klimaat en koopkracht zijn niet aan elkaar tegengesteld – beiden botsen met kapitalisme

Het is het systeem dat we moeten veranderen!

Het is een vaak voorkomend argument: klimaatmaatregelen zouden vooral de gewone werkenden treffen. Minister Schauvliege gebruikte dit argument afgelopen weekend nog toen ze pleitte voor een extra vliegtaks. Ook bij N-VA is dit hét argument bij uitstek. Zo vertelt Peter De Roover in Humo deze week: “Weet u wat de beste milieumaatregel is? Een collectieve verarming. Willen we dat? Het zijn trouwens de armsten die het hardst geraakt worden door klimaatmaatregelen. De happy few hebben daar geen last van, die kopen een Tesla. Die sociale dimensie kun je niet negeren.” Het gaat om dezelfde partij die de afschaffing van de indexering van de lonen voorstelt en ons eerder onder meer een indexsprong en verhoging van de pensioenleeftijd door de maag boorde. Er is een klimaatcrisis nodig vooraleer N-VA over een sociale dimensie spreekt, en dan enkel nog om het eigenlijk niet echt over die klimaatcrisis te moeten hebben.

“We can not fight climate change with capitalism”

Feit is wel dat het establishment het debat over klimaatmaatregelen probeert te beperken tot individuele maatregelen. Denk maar aan de opmerkingen over jonge klimaatactivisten die op reis gaan of in de supermarkt in plastic voorverpakte producten kopen. Het achterliggende idee is dat wij met zijn allen verantwoordelijk zijn voor de vervuiling en dus ook allemaal ons steentje moeten bijdragen. Heel veel mensen doen dit al. Dezelfde inspanningen zien we echter niet bij de grote verantwoordelijken voor CO2-uitstoot. Dat zijn immers vooral grote bedrijven. Aan hun belangen mag niet geraakt worden en dus wordt de discussie beperkt tot onze ecologische voetafdruk. Er wordt meteen gesproken over vliegtaksen en andere extra taksen waarvoor wij moeten opdraaien. De transportsector volledig in publieke handen brengen – inclusief het vliegverkeer – om een rationele planning van mobiliteit mogelijk te maken, is voor de gevestigde politici geen optie. We kunnen toch niet raken aan de winsten van die grote luchtvaartmaatschappijen?

Wij stellen voor om niet te vertrekken vanuit de beleidsmarge binnen het winstsysteem, maar van de noden van mens en planeet. Dat botst met het systeem, vandaar de populariteit van de slogan ‘System change not climate change.’ Om echt maatregelen te nemen, moeten we de vervuiling door het kapitalisme aanpakken en de strijd tegen dit systeem aangaan. Het kapitalisme bracht ons tot de huidige kritieke situatie, het is het probleem en niet de oplossing.

Overigens is de logica van het kapitalisme ook het voornaamste obstakel voor onze koopkracht. Om de groeiende kloof tussen arm en rijk verder uit te diepen – de laatste Oxfam-cijfers gaven aan dat de 26 rijksten evenveel bezitten als de armste helft van de wereldbevolking! – liggen onze lonen, arbeidsvoorwaarden en uitkeringen constant onder vuur. ‘De hemel van de rijken is gemaakt door de hel van de armen’, merkte Victor Hugo ooit op. Met ‘armen’ bedoelen we niet alleen diegenen die in de neokoloniale wereld onder de armoedegrens leven. We hebben het ook niet enkel over het groeiend deel van de bevolking bij ons dat afhankelijk is van voedselbanken. Vorig jaar waren dat reeds 160.000 mensen, een stijging met 23% sinds 2014 – Peter De Roover: je regering heeft de sociale dimensie duidelijk genegeerd … We bedoelen ook de gewone werkenden die zelfs met twee inkomens soms een stuk maand over hebben op het einde van hun inkomen. Laat staan dat ze zich een elektrische auto van 37.000 euro kunnen permitteren.

De afgelopen jaren werden we steeds productiever. De stijgende werkdruk heeft nefaste gevolgen voor onze gezondheid en de sfeer op de werkvloer. Het levert de werkgevers grotere winsten op en de managers bijhorende bonussen. Een deel van de koek aan de werkenden geven, is voor werkgevers en regering echter uitgesloten. Meer dan een aalmoes zit er niet in. Daartegen wordt op 13 februari geprotesteerd met een algemene staking van de vakbonden.

Pogingen om klimaat en koopkracht tegen elkaar uit te spelen, moeten we beantwoorden. Het zijn niet de (overigens volstrekt ontoereikende) klimaatmaatregelen die onze koopkracht vandaag ondermijnen, dat gebeurt door het besparingsbeleid in dienst van het kapitaal. Het is ook niet onze koopkracht die de klimaatproblemen versneld doet toenemen, ook dat is het resultaat van beleid in dienst van het kapitaal.

Op het klimaatprotest wordt de slogan ‘Verzet, verzet, internationaal, tegen de vervuiling van het kapitaal’ steeds vaker opgenomen. Het is een uitstekende slogan om aan te geven waar het probleem zich bevindt en waar de oplossing. In het verzet tegen het kapitaal is de arbeidersbeweging de sterkste kracht. Het is de arbeidersbeweging die doorheen strijd maatregelen afdwong ter bescherming van onze leefomgeving (tegen lucht- en bodemvervuiling, voor gezondere werkomstandigheden, …). Dat is belangrijk: het geeft aan hoe verandering kan afgedwongen worden. Vandaag volstaan beperkte maatregelen niet meer, er is een ander systeem nodig. Laten we daar met klimaatactivisten en de arbeidersbeweging samen voor vechten!

Dat kan met eisen die vertrekken vanuit onze noden: gratis en degelijk openbaar vervoer als alternatief op de wagen, energie in publieke handen zodat een groene transitie met behoud van jobs mogelijk is, wetenschap in handen van de gemeenschap, massale publieke investeringen in ecologische infrastructuur en diensten. En dit als onderdeel van de strijd voor een samenleving waarin de productie en distributie onder democratische controle en bezit van de gemeenschap worden geplaatst zodat een rationele planning van de economie mogelijk wordt.