Home / Internationaal / Midden-Oosten en Noord-Afrika / Israël: protest tegen ‘nationaliteitswet’

Israël: protest tegen ‘nationaliteitswet’

Afgelopen weekend was er een grote protestactie op het Rabinplein in Tel Aviv. Het ging om een actie georganiseerd vanuit de Druze-gemeenschap gericht tegen de nieuwe nationaliteitswet. Het protest was een slag voor de regering, ook al kwamen de organisatoren met een rechtse boodschap waarmee ze de strijd verzwakken. Vandaag is er een nieuwe protestactie die wellicht kleiner zal zijn, maar wel rond een boodschap van algemene strijd tegen alle vormen van discriminatie en voor gelijkheid.

Verslag door Eyal Atsey-Pri en Shahar Benhorin van de Socialistische Strijdbeweging (het CWI in Israël/Palestina)

Er waren 90.000 tot 120.000 aanwezigen op de protestactie tegen de nationaliteitswet van 4 augustus. Er waren duizenden Druze burgers op deze actie aanwezig.

De nieuwe wet verklaart dat het “recht op nationale zelfbeschikking in de staat Israël enkel toekomt aan het Joodse volk.” Daarmee worden het vestigen van nieuwe Joodse nederzettingen aangemoedigd. De wet stelt nog dat “het volledige en onverdeelde Jeruzalem” de hoofdstad van Israël is. Alle nationale, etnische en religieuze minderheden in het land worden genegeerd, uiteraard de Palestijnen in de eerste plaats.

De betoging werd voorgesteld als het “Druze protest”. Deze actie was een slag voor de regering. Dertien dagen eerder namen ook al tienduizenden mensen deel aan een staking en betogingen tegen LGBT+-discriminatie. Er zijn bovendien nog acties gepland tegen de nationaliteitswet.

“Bibi [Netanyahu] moet weg, we geven de gelijkheid niet op,” riepen de betogers op 4 augustus. Telkens de naam van Netanyahu genoemd werd op het podium, floten tienduizenden uit ongenoegen. Sommigen riepen ook: “Ayoub is een verrader,” een verwijzing naar de Druze minister van media Ayoub Kara (Likoed), die voor de nationaliteitswet stemde.

In vergelijking met de massale betoging voor LGBT+-gelijkheid (zie dit Engelstalig artikel: http://socialistworld.net/index.php/international/middle-east/israel-palestine/9896-israel-tens-of-thousands-protest-and-strike-for-lgbt-rights) was deze een pak minder kritisch voor het establishment en er was een ouder publiek. Maar het ziet er wel naar uit dat een grote meerderheid van de tienduizenden betogers naar het plein kwam om te protesteren tegen de rechtse regering die provoceert om de eigen basis onder de kolonisten en rechtse religieuze lagen van de bevolking te consolideren.

Zoals bij de dreiging eerder dit jaar om asielzoekers te deporteren, was het arrogantie die de regering ertoe bracht om de nationaliteitswet sneller naar voren te schuiven in de veronderstelling dat het Netanyahu, Likoed en andere regeringspartijen zou versterken onder de meest nationalistische lagen van de Joodse bevolking en dit zonder een politieke prijs hiervoor te moeten betalen.

Eens te meer werd de regering verrast door de intensiteit van het protest door significante lagen van de bevolking. Dit was eerder ook het geval met de wet die leidde tot de grote LGBT+betoging. Er waren slechts enkele peilingen over de nieuwe nationaliteitswet. Deze geven aan dat een meerderheid van de Joodse bevolking en ongeveer de helft van de volledige bevolking de wet steunt. Netanyahu is dan ook vastberaden om er niet van af te zien. Maar er is een grote minderheid tegen de wet gekant en het protest kan een impact hebben op de publieke opinie.

Het pro-LGBT+ protest zorgde voor minstens gedeeltelijke steun, zelfs onder kiezers van de rechtse Likoed en andere rechtse partijen. De ontwikkeling van strijd en de intensiteit van de oppositie tegen het beleid op verschillende vlakken, tonen aan dat de echte steun voor de regering eigenlijk beperkt is. Deze steun wordt ‘opgeblazen’ door onder meer demagogie rond veiligheid, een kwestie waar de officiële ‘oppositie’ geen antwoord op biedt.

Protest houdt akkoord met Netanyahu tegen

De betoging van afgelopen weekend werd geleid door Druze burgemeesters en legerofficieren. Zij benadrukten een problematisch exclusieve boodschap. Het ging voor hen niet om een algemeen protest tegen de wet, waarmee de discriminatie tegen niet-Joodse burgers in Israël verder geïnstitutionaliseerd wordt om de cynische belangen van het rechtse regime te verdedigen. Neen, ze hielden het op een exclusief protest op etnische basis tegen de discriminatie van de Druze minderheid. Er werd verwezen naar de samenwerking tussen de Israëlische Druzen en de staat, wat onder meer tot uiting komt in de deelname van de Druze mannen in de verplichte legerdienst.

De rechtse boodschap van de organisatoren werd verbonden met een batterij aan generaals, verantwoordelijken van de Mossad, vroeger veiligheidspersoneel van Shabak en politici uit de gevestigde ‘oppositie’ die allen op de actie aanwezig waren, sommigen als sprekers op het podium.

Aanvankelijk zou het Hoog Opvolgingscomité voor Arabische burgers de protestactie op het Rabinplein organiseren met een algemene oproep van verzet tegen de rechtse regering en tegen discriminatie op basis van nationaliteit. De oproep van de Druze leiders om onder de eigen boodschap te betogen, waaronder het autoritaire idee dat minderheidsrechten voorwaardelijk moeten zijn op basis van ‘bewijs van loyaliteit’ aan het regime, zeker inzake militaire dienst, leidde ertoe dat het Opvolgingscomité de oorspronkelijke oproep uitstelde.

De meeting op de betoging werd geleid door de burgemeester van de Druze stad Daliyat al-Karmel, Rafiq Halabi. Hij eiste dat de betogers geen politieke vlaggen zouden tonen, maar bedankte tegelijk de Druze parlementsleden en in het bijzonder Hammad Ammar van de racistische partij Yisrael Beiteinu, dat deel uitmaakt van de regering. Halabi groette de “broeders die [in het leger] dienen,” maar niet de andere groepen die onder vuur van de regering liggen.

De religieuze leider Sheikh Mowafaq Tarif, die op de laatste ceremonie voor de Onafhankelijkheidsdag een kaars voor de “glorie van de staat” ontstak, herhaalde in zijn toespraak zijn patriotisme: “De Druzen zijn loyaal,” “Heel ons leven zijn we al trots van het verlichte, democratische en vrije Israël, waar menselijke waardigheid en vrijheid de belangrijkste waarden zijn en een belangrijk onderdeel van de stevige fundamenten.” Alsof er geen armoede, geïnstitutionaliseerde discriminatie, racisme, bezetting en onderdrukking van miljoenen Palestijnen is.

Deze boodschappen sloten de Arabische Palestijnen van de betoging uit, maar ook heel wat jonge Druzen die zich niet vereenzelvigen met de huidige Druze rebellie. Ze zijn de valse beloften van gelijkheid op basis van ‘bewezen loyaliteit’ beu en keren zich ook tegen de aanhoudende discriminatie en de verdeel-en-heerspolitiek tegenover de Arabische bevolking.

Tarif daarentegen verklaarde dat hij niet twijfelt aan de goede bedoelingen van Netanyahu. Enkele dagen eerder beweerde hij dat Netanyahu de Druzen een “historisch plan” aanbood – terwijl het slechts om cynische wetgeving ging waarin de militaire dienst van de Druzen zou erkend worden, extra middelen voor de Druze gemeenschappen zouden vrijgemaakt worden en er voordelen zouden komen voor Druzen en niet-Joodse burgers die in het leger dienen.

Wellicht hoopte Tarif dat het akkoord al zou gesloten zijn en dat de protestactie werd afgelast. Maar dat was buiten de organisatoren gerekend. Netanyahu probeerde er zich van af te maken en schrapte een onderhandelingsvergadering, een dag nadat hij al aankondigde dat er een akkoord met de Druze leiders was bereikt. Dit had echter een averechts effect: de Druze leiders verenigden zich in het protest.

Bloedverbond

Het ‘compromis’ dat door Netanyahu werd voorgesteld, was gericht op een versterking van de status die de Israëlische regeringen uitgewerkt hadden voor de Druzen en de Circassiërs: ‘huurlingen’ tegen de Arabische massa’s in de regio. Het historische ‘bloedverbond’ tussen de Druze elite en de zionistische beweging en de Israëlische staat, heeft niet verhinderd dat er onteigeningen waren, bouwprojecten werden gestopt en er racistisch geweld was op Druzen. Het is vooral een akkoord om Druzen bloed te laten vergieten in ruil voor symbolische en erg beperkte voordelen in vergelijking met andere niet-Joodse bevolkingsgroepen in Israël. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds meer Druzen zich tegen het slechte akkoord verzetten.

Het ‘bloedverbond’ kwam in een crisis terecht door de nationaliteitswet. Dat bevestigt op een erg formele wijze dat zelfs indien de Druzen alle mogelijke ‘verplichtingen’ nakomen die de staat oplegt, het voor niet-Joodse minderheden toch niet mogelijk is om volledige en gelijke burgerrechten in Israël te bekomen.

De verwarring door de nationaliteitswet was onder de Druze elite zo groot dat zelfs Amal Ass’as, een Druze generaal (bij de reservisten), verklaarde dat de Israëlische staat onder Netanyahu op weg is om een apartheidsregime in te voeren.

Het lijkt erop dat vooral onder de jongere generaties, waaronder veel jongeren die dienstplicht of burgerplicht vervullen, het verzet tegen de nationaliteitswet groot is. Zij hebben een andere benadering dan de traditionele leiders. Zo verklaarde Sabeel Hatter, een 23-jarige die in het Arabisch en Hebreeuws sprak op  de protestbetoging: “Netanyahu, waarom koos je voor een discriminerende wet? Wat wil je daarmee bereiken, behalve dat je je vinger in het oog van de minderheden steekt? We zullen niet aanvaarden dat je onze dromen en toekomst vernietigt. Onze eenduidige eis is om de nationaliteitswet in te trekken, zonder compromis, zonder compromis!” Deze toespraak kreeg een enthousiast onthaal.

De organisatoren wilden een manier vinden om de alliantie met de staat te herbevestigen. Ze zorgden ervoor dat er honderden Druze en Israëlische vlaggen waren. De bijeenkomst werd afgesloten met het zingen van het Israëlische volkslied. Maar voor veel Druzen kan de nationaliteitswet er net toe leiden dat ze zich kritischer opstellen tegenover het Israëlische establishment.

De verschillende fracties van de officiële Druze elite verzetten zich tegen het idee van dienstweigering, maar er hebben al drie Druze officiers verklaard dat ze uit het leger stappen uit verzet tegen de goedkeuring van de nationaliteitswet. De afgelopen jaren bleef het officiële cijfer van het aantal Druzen dat dienstplicht deed erg hoog, maar nu kan de beweging van dienstweigering versterkt worden door de achtergrond van discriminatie en bezetting.

Jonge Druzen hebben net als andere jongeren in Israël, in het bijzonder niet-Joden, te maken met een groot gebrek aan betaalbare huisvesting. Het gaat samen met werkloosheid, precaire arbeidscontracten en discriminatie in de samenleving die de mogelijkheden op vlak van loopbaan en persoonlijke ontwikkeling beperken.

Hoe durven ze?

De verbazing bij de top van het regime naar aanleiding van de rebellie van de Druzen werd goed uitgedrukt door Akiva Lamm, een woordvoerder van de partij MK Moti Yogev (Joodse Thuispartij) die op Twitter zijn ongeloof uitte (en daarna meteen terug wiste): “Druzen zou nooit op deze manier gereageerd hebben. Joden die het slecht voor hebben met de staat zitten achter deze crisis. Diegenen die hieronder zullen lijden, zijn de Druzen.”

Het conflict tussen de staat en de zionistische elite van de Druzen zorgt voor ongerustheid onder delen van het Israëlische establishment, vooral omdat het beleid van de regering dat bruggen opblaast kan bijdragen tot een radicalisering onder jonge Druzen en ertoe kan leiden dat nog een vijgenblad van het zogenaamde democratische imago van de discriminerende kapitalistische staat verdwijnt.

De protestbijeenkomst had een veel groter probleem kunnen vormen voor Netanyahu en de rechtse regering indien de organisatoren zich niet beperkt hadden tot een enge etnische boodschap waarbij tegelijk ‘loyaliteit aan de staat’ werd betoond. Met een breed front tegen de nationaliteitswet, tegen raciale discriminatie en de regering zelf – waarbij tegelijk de hand werd uitgestoken voor een strijd voor gelijkheid van de volledige Arabische bevolking en verschillende sociale strijdbewegingen, waaronder de LGBT+ beweging – had de impact veel groter kunnen zijn.

Jammer genoeg zijn ook de LGBT+ organisaties terughoudend in het opnemen van andere vormen van discriminatie. Een aantal LGBT+ activisten namen wel deel aan het protest van afgelopen weekend om er te pleiten voor eengemaakt verzet tegen alle vormen van discriminatie. Sommigen botsten daarbij op homofoob geweld door de meer reactionaire elementen op de actie, maar er was ook steun van andere aanwezigen.

De massale opkomst was slecht nieuws voor de regering. De volgende stap moet in de richting van een brede en algemene strijd tegen de regering en voor gelijkheid gaan. In dat opzicht is de geplande protestactie op het Rabinplein op 11 augustus voor groot belang.