Home / Edito - Internationaal / Schandaal bij Oxfam. Nood aan democratische controle op hulp en solidariteit

Schandaal bij Oxfam. Nood aan democratische controle op hulp en solidariteit

Haiti 2010, foto RIBI Image Library/CC

Toen Haïti in januari 2010 door een aardbeving werd getroffen, schreven we: “Eens te meer werd de arme bevolking van Haïti geraakt door een ramp.” (zie: ons artikel uit 2010) Honderdduizenden mensen kwamen om en miljoenen verloren het dak boven hun hoofd. Er waren enorm veel gewonden die geen toegang hadden tot medicijnen en voedsel.

Artikel door Sarah Sachs-Eldridge uit weekblad ‘The Socialist’ van de Socialist Party

Het land telde slechts twee brandweerkazernes en de huizen waren niet gemaakt om een aardbeving te doorstaan. Zelfs voor de aardbeving leefde 80% van de bevolking onder de armoedegrens en had drie kwart van de bevolking geen werk. De bevolking was dan ook erg kwetsbaar. Wij stelden toen dat de ramp erger werd gemaakt door het kapitalisme.

Vandaag blijkt dat het lijden van de wanhopige Haïtianen erger was dan wat toen geweten was. De onthullingen over toplui van Oxfam die betaalde voor seks in Haïti tonen aan dat de kwetsbare bevolking ook nog eens uitgebuit werd door diegenen die er waren om hulp te bieden. De krant The Guardian merkte op dat er mogelijk minderjarigen bij betrokken waren.

Dit is jammer genoeg geen nieuw nieuws. Een VN-document uit 2015 stelde reeds dat honderden Haïtiaanse vrouwen door honger en armoede geen andere uitweg zagen dan zich te prostitueren. Sommige media merken op dat er een gevaar is dat pedofielen en andere misbruikers actief zoeken naar jobs in de hulpverlening. Bij Britse liefdadigheidsorganisaties waren er in 2016 en 2017 minstens 120 incidenten van seksueel misbruik en pesterijen onder het personeel.

Er is veel discussie over de doofpotoperatie. Een topmanager die betrokken was bij het schandaal in Haïti was eerder ook in Afrika beschuldigd van gelijkaardige feiten. Oxfam ging hiermee niet naar de politie en was niet open over wat er juist vastgesteld was. Een aantal van de betrokken mannen nam discreet ontslag. Oxfam ontkent de doofpotoperatie, maar alles wijst in die richting en geeft aan dat er wel degelijk misbruik van vrouwen en meisjes was.

De vicevoorzitter van Oxfam in Groot-Brittannië, Penny Lawrence, nam ontslag omwille van het schandaal. De vraag is echter hoe er gerechtigheid zal komen voor de slachtoffers van het misbruik? Komt er amnestie voor de vrouwen in Haïti en Tsjaad die bewijs leveren van de beschuldigingen waarbij deze vrouwen niet het risico lopen om zelf vervolgd te worden?

Seksisme en vrouwenonderdrukking zijn inherent aan het kapitalisme en de klassensamenleving in het algemeen. Ze komen in het bijzonder tot uiting als er ongelijke machtsverhoudingen zijn. De vele reacties op de hashtag #MeToo toonden hoeveel gevallen er zijn van seksisme en misbruik in situaties waar mannen de macht hebben om af te danken of promoties uit te delen.

Dit is uiteraard des te meer het geval als er macht is om voedsel, medicijnen en andere hulp aan te bieden in een rampgebied. Om een einde te maken aan misbruik zoals dit in Haïti plaatsvond, moet de ongelijkheid tussen de hulpverlening en de slachtoffers gestopt worden.

De vele mensen die geld geven aan liefdadigheid, vooral werkenden en armere lagen van de samenleving, willen niet dat hun geld in handen komt van mensen die het misbruiken. Ze willen ook niet dat het geld gaat naar advertenties, toplonen voor managers of uitgebreide administratie.

Wij eisen democratische controle op hulpverlening – van de onmiddellijke hulpoperaties bij rampen over de tijdelijke opvang van slachtoffers tot de heropbouw. Dit moet gebeuren met verkozen comités van werkenden, landbouwers en armen uit elke regio.

Dat was het model dat toegepast werd door de United Socialist Party in Sri Lanka na de tsunami van eind 2004. We moeten dit verbinden met de strijd om te bouwen aan vakbonden en een politieke stem voor de werkende klasse en de armen met een socialistisch programma.

Het schandaal rond Oxfam wordt misbruikt door de rechterzijde. De ultrarechtse conservatief Jacob Rees-Mogg van de Tories kwam met een petitie ‘Liefdadigheid begint in eigen land’ waarin hij eist dat de regering de buitenlandse hulpverlening stopzet. Hij wil het gevoel van solidariteit met wie in andere delen van de wereld getroffen wordt door rampen ondermijnen. Het is onderdeel van een verdeel-en-heersbeleid.

Voor de conservatieven is het buitenlands beleid eigenlijk binnenlands beleid in het buitenland. Ze zijn voor besparingen in eigen land en daarbuiten. Bedrijven krijgen ondertussen belastingvoordelen, ook al zorgen die voordelen ervoor dat er geen middelen zijn voor de openbare diensten. Bedrijven halen veel middelen uit armere landen waarbij de winsten in belastingparadijzen terechtkomen. Een deel van deze transfer gebeurt door schuldafbetalingen die vele keren groter zijn dan het oorspronkelijk geleende bedrag.

De rechterzijde en de gevestigde media waren erg enthousiast om Oxfam aan te pakken omdat deze organisatie de aandacht vestigde op de enorme ongelijkheid in de samenleving. Zo was het Oxfam die erop wees dat de acht rijksten wereldwijd meer bezitten dan de armste helft van de bevolking of dat de vijf rijkste Britse families rijker zijn dan de armste 12 miljoen mensen samen.

Wij wijzen niet alleen op het rotte karakter van het kapitalisme. We staan voor solidariteit onder de werkende klasse en steunen de slachtoffers uit rampgebieden die getroffen zijn door oorlog en andere rampen. Er is nood aan een democratische planning en organisatie om het leven van deze mensen terug op te bouwen en dit zonder inmenging door liefdadigheidsorganisaties en bedrijven die enkel uit zijn op de winst.

Er is nood aan strijd door de werkende klasse tegen seksuele onderdrukking, tegen uitbuiting en armoede, en voor een socialistische omvorming van de samenleving met echte gelijkheid.