Home / Belgische politiek / Communautaire kwestie / De N-VA en het Catalaanse nationalisme: hoe verder van huis, hoe radicaler…

De N-VA en het Catalaanse nationalisme: hoe verder van huis, hoe radicaler…

Foto: Jean-Marie Versyp

Bart Maddens, Vlaams-nationaal academicus en kritisch geestesgenoot van de N-VA, die in de bres springt voor de Catalaanse nationalist Puigdemont. Peter De Roover, N-VA-Kamerfractieleider, die op 1 oktober het referendum over onafhankelijkheid live mag becommentariëren tijdens het VRT-nieuws vanuit Barcelona. Foto’s van de rechtse nationalist Puigdemont etend aan tafel bij N-VA’er Lorin Parys thuis, na zijn vlucht uit Catalonië. Je zou voor minder de kriebels krijgen van zoveel “rechts nationalisme”.

Artikel door Peter Delsing uit maandblad ‘De Linkse Socialist’

Maar de beweging in Catalonië is een tegenstrijdig fenomeen. Een breuklijn tussen economische klassen met tegengestelde belangen loopt dwars door het streven naar onafhankelijkheid. Aan de ene kant staan Puigdemont en zijn elitaire medestanders, die rechts en pro-besparingen zijn. Brede lagen van de Catalaanse massa’s aan de basis van de nationale beweging, echter, zien onafhankelijkheid als een manier om te breken met de neoliberale achteruitgang en de repressie van de regering-Rajoy. Puigdemont en de PDeCAT riepen onder immense druk van de werkenden en jongeren op straat de onafhankelijkheid uit. Daarvoor was hun positie altijd geweest: de fiscale bijdrage van Catalonië aan de centrale regering heronderhandelen.

Ondertussen stemde de Catalaanse burgerij met haar voeten tegen onafhankelijkheid, door zetels van bedrijven te delokaliseren naar de Spaanse staat. Ze vrezen de sociale gevolgen van de massabeweging rond zelfbeschikking en nationale rechten, die historisch links is en sociale eisen kan beginnen stellen. De Catalaanse bankiers en industriëlen huiveren voor een quasi-revolutionaire stemming die in zo’n situatie kan ontwikkelen. Als Puigdemont vandaag stelt dat hij “tegen een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring is,” dan vervoegt hij zijn broodheren van de Catalaanse burgerij en komt hij terug tot zijn oorspronkelijke standpunt. Karl Marx wees er al op dat de burgerij sinds 1848 meer schrik had van de massa van loontrekkenden achter zich, dan voor de feodale reactie van de koningen!

Deze sociale achtergrond toont aan hoe hypocriet de houding is van de N-VA. Aan de basis is de beweging in Catalonië een sociale en antifascistische beweging. De N-VA is hard neoliberaal. Haar parlementsleden en ministers steken hun sympathie voor een meer autoritair beleid niet onder stoelen of banken. De nationale beweging in Catalonië gebruikt aan de basis de methode van algemene stakingen en massale betogingen: de methodes van de arbeidersbeweging. De N-VA werpt zich op als anti-stakerspartij. Samen met de regering-Michel houdt ze niet op om het stakingsrecht aan te vallen, zoals bij de NMBS. Maar in Catalonië mag er wel gestaakt worden, zolang het maar om nationale en niet om sociale rechten gaat? De hypocrisie van de rechtse nationalisten druipt eraf.

De Wever en co. hebben zich op de Catalaanse zaak van hun “vriend” Puigdemont geworpen, mede om hun gebrek aan communautaire daadkracht in België te verdoezelen. De voorwaarde om een hard besparingsbeleid te kunnen voeren, was dat de “staatshervorming” de ijskast in moest. Voor die verlokking van een zware aanval op de werkende klasse en haar rechten is de N-VA geplooid. Bovendien botst ze op het feit dat de belangrijkste klassen in België, de kapitalistische en de arbeidersklasse, beiden in meerderheid tegen een opsplitsing van het land zijn.

De Belgische burgerij was enkel bereid de kleinburgerlijke elementen van de N-VA – dat meer de kleinere KMO-bazen, de advocaten, vrije beroepen en misnoegde rechtse intellectuelen vertegenwoordigt – de macht toe te vertrouwen als de communautaire agenda van tafel verdween en plaats ruimde voor een Thatcheriaans beleid. Daarbij zou ze zien hoe lang zo’n provocatie tegen de arbeidersbeweging zou duren en ondertussen de meerwinsten incasseren.

De N-VA maakt een communautaire spreidstand omdat voor de kleinburgerij de grote burgerij dienen doorgaans voorgaat op de eigen, irreële politieke fantasmen. In de werkelijkheid zijn de N-VA en Puigdemont tegen een progressieve meerderheid die zelfbeschikking zou kunnen gebruiken, zoals in Catalonië, om met strijdbare methodes van massastrijd de winstpolitiek af te werpen. Daarvoor zouden de linkse formaties in Catalonië een programma naar voren dienen te brengen dat de nationaal-democratische rechten onmiddellijk koppelt aan de strijd voor socialistische eisen. Democratische nationalisatie van de sleutelsectoren, gekoppeld aan een oproep naar de Spaanse en Europese werkenden om dat voorbeeld te volgen, zou de krachtsverhoudingen tussen de klassen in Catalonië, Spanje en op het hele continent drastisch kunnen wijzigen.