Iran: verkiezingen zonder keuze

"Een farce zonder vrijheid". Zo omschrijft de broer van de "hervormingsgezinde" president, Mohamed Resa Khatami de verkiezingen die plaatsvonden in Iran. Meer dan 2.300 kandidaten, waaronder 80 voormalige parlementsleden, werden door de verkiezingsraad uitgesloten van deelname.

Mahmoud Bersani

In meer dan 200 districten was er slechts één kandidaat, meestal een conservatief. Een aantal studentenorganisaties en "hervormingsgezinde" groepen riepen op voor een boycot van de verkiezingen. Die oproep werd massaal opgevolgd, zelfs volgens de officiële berichtgeving is er een opkomst van slechts de helft van de 45 miljoen kiesgerechtigden, het laagste opkomstcijfer ooit in Iran.

President Khatami zelf riep op om toch te gaan stemmen, ook al verliep de verkiezing niet correct en zelfs op ondemocratische wijze, toch moest men zijn stem uitbrengen aldus Khatami. Daarmee verspeelt hij het laatste beetje krediet waar hij kon op rekenen.

In 1997 kozen zo’n 22 miljoen Iraniërs, vooral vrouwen en jongeren, voor verandering door Khatami als president te verkiezen. Veel van die kiezers zijn nu ontgoocheld. Ondanks het feit dat er sinds 2000 een parlementaire meerderheid is, werd door de "hervormingsgezinden" geen enkele belangrijke wet gestemd die inging tegen de mening van de religieuze leiders. De religieuze leiders kunnen iedere stemming van de "volksvertegenwoordigers" als "on-islamitisch" bestempelen en bijgevolg ongeldig verklaren.

De afgelopen 4 jaar werden zo’n 100 hervormingsgezinde tijdschriften verboden. Recent werd deze beslissing nog uitgesproken tegenover twee kranten die vorige woensdag een protestbrief van een aantal parlementsleden hadden gepubliceerd.

Khatami kon niet verhinderen dat kritische intellectuelen, politici en journalisten – zelfs mensen uit de directe omgeving van Khatami zelf – in de gevangenis terechtkwamen of vermoord werden. Toen in 1999 de studenten betoogden voor meer vrijheid, noemde de president hen "relschoppers en hooligans".

De verkiezingsoverwinning van Khatami in 1997 was sowieso geen voorbeeld van een doorgedreven democratie. Bij die verkiezingen werden slechts 4 van de 238 presidentskandidaten aanvaard door de religieuze leiders van het land. Het zijn dus niet enkel de verkiezingen van vorige zondag die ondemocratisch zijn, maar het volledige systeem in Iran.

Het succes van de conservatieven bij deze verkiezingen kan evenwel in hun gezicht ontploffen. De regering heeft geen enkele legitimiteit. Als de conservatieven de beperkte vrijheden die de afgelopen jaren werden afgedwongen, zullen proberen te beperken, kan dit leiden tot bewegingen die de "hervormingsgezinden" niet meer onder controle kunnen houden.

Delen: Printen: