Home / Internationaal / Europa / Syriza: van enthousiast verzet tegen besparingen in januari naar ‘minste kwaad’ vandaag

Syriza: van enthousiast verzet tegen besparingen in januari naar ‘minste kwaad’ vandaag

Bijzonder weinig enthousiasme voor Griekse verkiezingen. Nood aan massaal socialistisch alternatief!

griekseverkiezingenOp 20 september won Syriza de tussentijdse verkiezingen en de linkse partij is op weg om opnieuw een regering te vormen met de rechtse Onafhankelijke Grieken. Alexis Tsipras van Syriza stelt dat hij een mandaat heeft om het beleid van de vorige regering verder te zetten. Die vorige regering besloot om het derde memorandum met de trojka (Europese Commissie, Europese Centrale Bank en IMF) te ondertekenen en uit te voeren. Niall Mulholland van het CWI sprak met Andros Payiatsos van Xekinima, onze Griekse zusterorganisatie, over de verkiezingen en de positie van de antibesparingslinkerzijde.

Wat was het meest opvallende aan deze verkiezingen?

“Het belangrijkste was wellicht de erg beperkte opkomst. Zowat 45% van de kiezers kwam niet opdagen. Voor de ‘memoranda’, de besparingsplannen die de Griekse regering met de trojka overeenkwam in ruil voor financiële garanties, lag dat op 25 tot 30%.

“Alle partijen verloren in vergelijking met de verkiezingen van januari, zelfs indien hun percentage steeg. Syriza haalde 35,46% (tegenover 36,34% in januari), maar de partij verloor wel 320.000 kiezers. De traditionele partij van de heersende klasse, de rechtse Nieuwe Democratie haalde ongeveer hetzelfde percentage als in januari (28,10%), maar verloor eveneens 200.000 kiezers.

“De neonazi’s van Gouden Dageraad werden de derde partij met 6,99%, een lichte vooruitgang wat aangeeft dat deze partij een gevaar blijft voor de arbeidersklasse. Ze verloor 10.000 stemmen, maar op enkele eilanden in de buurt van Turkije ging Gouden Dageraad vooruit door op de vluchtelingencrisis in te spelen.

“De traditionele sociaaldemocratische partij Pasok moest Gouden Dageraad voorlaten. Pasok blijft afgestraft worden voor het jarenlange besparingsbeleid dat gecombineerd werd met corruptie.

“Veel kiezers zijn vervreemd van de grote besparingspartijen. De verkiezingscampagne wekte bijzonder weinig enthousiasme op, er was nooit eerder zo’n gebrek aan interesse in de verkiezingen.”

Hoe slaagde Syriza erin om te winnen na de ontgoocheling rond de bocht van deze partij over de besparingen?

“Syriza won niet op basis van enthousiasme onder werkenden, gepensioneerden en jongeren. In januari was dat wel het geval toen Syriza won met een antibesparingsprogramma. Nu kozen werkenden en mensen uit de middenklasse voor Syriza als ‘het minste kwaad’.

“Ondanks het referendum van 5 juli waarin een meerderheid van de bevolking zich tegen de besparingen uitsprak, capituleerde Tsipras een week later voor de trojka en ging de regering akkoord met harde besparingen.

“In de verkiezingscampagne hanteerde Tsipras een linkse retoriek en sommige leden hebben nog steeds illusies in hem. Dat werd mee mogelijk door het feit dat de besparingsmaatregelen waar de regering mee instemde nog niet concreet zijn voor de meeste werkenden. Tsipras stelde dat hij gechanteerd werd door de trojka en dat hij wel moest instemmen met hun voorwaarden om niet uit de eurozone gezet te worden.

“Binnen de grenzen van het opgelegde besparingsbeleid zal Syriza proberen om de meest kwetsbare lagen te helpen en de rijken aan te vallen, stelde Tsipras. Maar de meeste kiezers van Syriza hebben geen illusies meer in de partij. Ze hopen enkel dat een regering met Syriza niet zo brutaal zal zijn als een regering geleid door Nieuwe Democratie.”

Hoe deed de antibesparingslinkerzijde het in de verkiezingen?

“Door zijn sectaire en ultralinkse opstelling kon de KKE, de Griekse Communistische Partij, niet profiteren van de bocht van Syriza. De KKE behield het percentage van in januari, dat was 5,5%. Maar de partij verloor 11% van zijn stemmen.

“Ook de rest van de antikapitalistische linkerzijde deed het niet goed. Antarsya, de antikapitalistische alliantie, haalde 0,85%. Een kwart van de leden van Antarsya vertrok naar de Volkseenheid, een nieuwe formatie die ontstond uit een linkse afsplitsing van Syriza.

“Er was een breed gedragen hoop voor Volkseenheid, maar die partij haalde de kiesdrempel van 3% net niet. Hierdoor zullen er ernstige interne problemen ontstaan. De 25 tot 30 voormalige parlementsleden van Syriza die Volkseenheid vormden, verloren hun zetel en dit gaat gepaard met het verlies van heel wat financiële middelen.

“Volkseenheid moest in erg moeilijke omstandigheden een eerste kiescampagne voeren. Er was een enorme ontgoocheling door het verraad van Syriza. Maar de leiding van Volkseenheid heeft het zichzelf ook niet gemakkelijk gemaakt. Op het begin van de campagne werd vrij arrogant en op een bureaucratische en ondemocratische wijze opgetreden tegen de rest van de linkerzijde. Het mogelijke resultaat in de verkiezingen werd overschat.

“Toen duidelijk werd dat Volkseenheid een strijd zou moeten voeren om in het parlement te geraken, kwam er een oproep aan andere linkse krachten om hen te steunen in een ‘eenheidsfront’. Maar dan was het al te laat.

“Volkseenheid is er niet in geslaagd om de werkenden en jongeren te inspireren met een duidelijk programma van verzet tegen de besparingen gekoppeld aan een socialistisch alternatief. De partij zegt terecht dat het zich verzet tegen de besparingen, maar er wordt geen weg vooruit aangeboden. Hierdoor wordt niet geantwoord op angst die aanwezig is onder veel werkenden voor wat er zou gebeuren indien Griekenland uit de eurozone wordt gezet.

“Volgens Xekinima moeten we weigeren om de schulden te betalen en het bankenstelsel nationaliseren. Dit betekent een confrontatie met de EU en een vertrek uit de eurozone. De terugkeer naar een nationale munt kan de basis leggen voor de ontwikkeling van de economie en de samenleving, maar enkel indien het gepaard gaat met de nationalisatie van de sleutelsectoren van de economie onder arbeiderscontrole en –beheer. Op deze manier kan de economie democratisch gepland worden in het belang van de meerderheid van de bevolking in plaats van voor de winsten van een handvol scheepseigenaars, bankiers en industriëlen.”

Hoe moet het nu verder met links?

“De nieuwe regering van Syriza zal snel op grote problemen botsen. Het memorandum moet uitgevoerd worden, wat zal leiden tot meer armoede en ook meer woede. De publieke schulden zijn nog steeds onbetaalbaar. Griekenland blijft vastzitten in het moeras van een ‘grote depressie’.

“In deze context zijn nieuwe afsplitsingen van Syriza waarschijnlijk, wellicht linkse afsplitsingen. Zo bespreekt een nieuwe linkse stroming binnen Syriza, ARC, de lessen van wat verkeerd ging met Syriza in de regering.

“Xekinima neemt deel aan deze discussies en blijft een belangrijke rol spelen in de beweging ’17 juli’ dat probeert om een netwerk van lokale linkse allianties uit te bouwen op basis van een antikapitalistisch programma.

“Dergelijke initiatieven en, belangrijker nog, hernieuwde klassenstrijd zullen nieuwe lagen van werkenden en jongeren in de strijd organiseren. Dit kan de basis leggen voor de ontwikkeling van een nieuwe massale revolutionaire linkerzijde die democratisch georganiseerd is. Dat is de enige kracht die een antwoord kan bieden op de diepgaande crisis waar de Griekse bevolking mee confronteerd wordt, een antwoord dat bestaat uit het herorganiseren van de samenleving op socialistische basis.”