Repressief beleid tegen zieke ambtenaren. Zijn ambtenaren meer afwezig wegens ziekte?

Minister van Volksgezondheid Rudy Demotte (PS) en zijn collega van Ambtenarenzaken Christian Dupont (PS) zijn sinds het voorjaar alles in het werk aan het stellen om de controles op wat zij het “ziekteverzuim bij de federale ambtenaren” noemen te verstrengen.

Peter Vanderputte, vakbondsmilitant openbare diensten Oostende

Minister Dupont werd eerder dit jaar in het federaal parlement aan de tand gevoeld over het hoog “ziekteverzuim” van de federale ambtenaren. Als reactie hierop werd op een ministerraad en begrotingscontrole beslist om dit aan te pakken.

De regering zal méér dan honderd artsen in dienst nemen om haar zieke ambtenaren te controleren en tegelijk stemde de regering in met het interne beleid dat haar topambtenaren voorstaan: de statistische opvolging van het ziekteverzuim die hun een grote verantwoordelijkheid en autonomie geeft en die ook toelaat interne oorzaken van ziekteverzuim te detecteren. Vrij vertaald: meer controles en repressieve aanpak van zieke ambtenaren.

Bepaald cijfermateriaal stelt dat 60.534 ambtenaren van de verschillende diensten (zoals Justitie, Binnenlandse Zaken of Financiën) in 2005 samen 1,6 miljoen ziektedagen op namen. Dat zijn 26,5 dagen per ambtenaar tegenover 12 dagen ziekte-afwezigheid in de privé. (1)

Dit cijfermateriaal over ambtenaren moet echter genuanceerd worden. Bepaalde statistieken van de ambtenaren zien zwangerschapsverlof als (een) ziekte. Een analyse van cijfers door de federale overheidsdienst Economie stelde zonder schroom: ”Dat in de privé-sector in 2005 het ziekteverzuim weer gestegen was. Het absenteïsme ligt hoger bij vrouwen en arbeiders dan bij mannen en bedienden. Dat het cijfer bij vrouwen hoger ligt, wordt toegeschreven aan afwezigheden ten gevolge van zwangerschappen.

Ambtenaren zijn niet méér ziek dan werknemers uit de privé-sector. Er is niet meer ziekteverzuim in grote overheidsdiensten dan in kleine. Dat blijkt uit een studie door de medische controledienst Gecoli, onderdeel van de sociale dienstengroep Encare.

Gecoli is marktleider in België en staat in voor de “opvolging” van 700.000 werknemers in geval van ziekte of arbeidsongeval. Vorig jaar verrichtte het team van geneesheer-directeur Hoogmartens 140.000 ziektecontroles. Uit een steekproef bij 53 (grote) overheidsdiensten besloot Hoogmartens dat het gemiddelde ziekte bij ambtenaren tussen 3,86 en 6,46 procent ligt, naargelang de grootte van de organisatie. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde van 4,77 procent ziekte bij werknemers in de privé-sector. “Het cliché dat ambtenaren meer ziek zijn, klopt niet. In sommige grote overheidsdiensten, met meer dan 1.000 personeelsleden, valt het absenteïsme zelfs terug tot 2,45 procent.”

Volgens Gecoli volstaat een repressieve aanpak, met systematische controles op alle personeelsleden, niet om het ziekteverzuim te verkleinen. “Het is onbetaalbaar en zinloos om alle ambtenaren of werknemers te controleren, bij elke dag ziekte”, aldus Hoogmartens. “Wel is het nodig om de oorzaken van weerkerende of langdurige afwezigheid te detecteren en – vooral – om ze aan te pakken. Door een betere ergonomie van het werkmateriaal, bijvoorbeeld. Of in het geval van pesterijen door de aanstelling van een vertrouwenspersoon.”

Het detecteren van de oorzaken is één van de taken van de arbeidsgeneesheer. Enkele van de andere taken van de arbeidsgeneesheer kan je terugvinden in bijgevoegd kader hieronder.

De socialistische overheidsbond ACOD heeft jaren via gerechtelijke weg de federale overheid proberen te dwingen de arbeidsgeneeskunde diensten voor haar werknemers te organiseren. In praktijk heeft de overheid dat mooi haar laars aan geveegd op enkele uitzonderingen na. Ze weigert eigenlijk eerst de oorzaken aan te pakken en het welzijn op het werk te verhogen. Het is voor haar geen probleem om de nieuwe repressieve controlesysteem op enkele maanden door te voeren.

Op 1 oktober 2006 gaat – met of zonder nieuwe reglementaire basis – een het controlesysteem van start. Wanneer een nieuw systemen bij de overheid ingevoerd worden, is er vooraf overleg met de vakbonden. Die onderhandelingen werden aangevat. Nu wordt duidelijk dat men de vakbonden niet ernstig nam: de brochure over de invoering en toepassing die gebruikt moet worden door de personeelsverantwoordelijken was al klaar vooraleer de onderhandelingen moesten starten. De brochure bevatten cartoons die beledigend zijn tegenover de zieke ambtenaren.(2)

Voor arbeidsgeneesheren is er geen “budget”. Wel voor een informaticasysteem om de gegevens over ziekte van de ambtenaren te vergelijkingen met andere sectoren. Zo wil de overheid “een beter inzicht krijgen over het ziekteverzuimpercentage, de frequentie van het ziekteverzuim, de duur van het ziekteverzuim en het absoluut aantal ziektedagen”. Vertaald in werkmensentaal: ze gaan de ambtenaren die ziek zijn onder druk zetten om vervroegd aan het werk te gaan De ontwerpers van het systeem lieten weten dat “de gegevens ook een beeld zullen geven van bepaalde problemen die zich op een werkplaats kunnen voordoen” (veel rugklachten, meer of minder depressies (sic), te hoge werkdruk of andere klachten). Dat het bij een beeld zal blijven is bijna zeker.

De overheid wil ook “een performant controlesysteem inzake afwezigheid wegens ziekte “. De bedoeling om met 120 à 140 controlegeneesheren de korte afwezigheden terug te dringen. Deze artsen gaan per prestatie vergoed worden. Als je dit leest kan men zich niet van de mening ontdoen dat het een winstgevend zaakje wordt voor de controleartsen om zoveel mogelijk controles uit te voeren.

Op een website van de overheid kon men onlangs terugvinden dat “de overgrote meerderheid van de ambtenaren die een ziekteattest indienen echt ziek zijn; de controle op een efficiënte maar tevens de meest respectvolle manier dient te gebeuren en kwetsende controles dienen te worden vermeden.” Laat de overheid hier weten dat ze toch niet zeker is van hoe die artsen tewerk zullen gaan? Onduidelijk is ook op welke manier deze artsen hun werk zal geëvalueerd worden? Kwatongen beweren dat de overeenkomsten tussen deze artsen en de overheid zal afhangen van hoeveel mensen er terug aan het werk gezet worden.

Naar aanleiding van de begrotingscontrole van 2006 is er beslist om in eerste instantie 30% van ambtenaren die één dag ziek zijn te controleren en 20% van ziekte van meer dan één dag. Om ziektecontroles uit te voeren gaat men de hele medische geschiedenis van de ambtenaar in kaart brengen. De overheid noemt dat “een systeem van risicoanalyse invoeren” of de “storingsfactor meten dat de afwezigheid van de ambtenaar heeft op de werkvloer”, het “bepalen van de drempelwaarde”. Op basis hiervan worden de controles uitgevoerd, op de dag van de controle wordt de werkgever op de hoogte gebracht. De zieke ambtenaar kan van de eerste dag tot de laatste dag van zijn ziekteperiode gecontroleerd worden. Elke dag van de week en op gelijk welk moment. Het is duidelijk dat het nieuwe systeem als doel heeft om een repressief beleid te voeren.

Het is noodzakelijk dat de vakorganisaties en de syndicale afgevaardigden op de werkvloer een actieplan opzetten om :

  1. de werknemers op de hoogte te brengen van het nieuw systeem en haar bedoeling,
  2. de intrekking ervan te eisen ,
  3. een effectieve uitbouw van de arbeidsgeneeskundige diensten ( niet geprivatiseerd ) met als doel de arbeidsomstandigheden te onderzoeken en de werkposten en werkmethodes aan te passen aan de werknemer,
  4. collega’s die reeds langdurig ziek zijn dienen door de vakorganisaties op de hoogte gebracht te worden van het actieplan.

Voetnoten

  1. bron : SD-Worx, expert in personeelsbeleid
  2. http://www.belgium.be/eportal/ShowDoc/personnel/imported_content/pdf/PO_brochure_afwezigheden_NL.pdf?contentHome=entapp.BEA_personalization.eGovWebCacheDocumentManager.nl

Preventieadviseur en arbeidsgeneesheer

Als werknemer kan je steeds bij je preventieadviseur-arbeidsgeneesheer terecht als je met vragen zit over ergonomie, werkomstandigheden, of als je iemand (anders dan de vertrouwenspersoon) in vertrouwen wil nemen over pesten op het werk. De arbeidsgeneesheer heeft een preventieve functie. Zijn belangrijkste taken zijn: het houden van consultaties, het uitvoeren van bezoeken aan de werkplaats en het deelnemen aan comités. Deze taken hebben tot doel de arbeidsomstandigheden van de werknemers zoveel mogelijk te bevorderen, de tewerkstelling positief te beïnvloeden en de werknemers in de mate van het mogelijke te beschermen tegen de risico’s verbonden aan het werk zelf. Tijdens de verschillende soorten consultaties (periodieke, aanwervings-, werkhervattings-, en spontane consultaties,…) beoordeelt de arbeidsgeneesheer telkens of de persoon al dan niet geschikt is voor een bepaalde baan. In de periodieke consultaties wordt er tevens specifiek gescreend naar bepaalde risico’s waaraan de werknemer in kwestie is blootgesteld (bijvoorbeeld een gehoortest bij mensen die worden blootgesteld aan lawaai, een oogtest bij beeldschermwerk,…). Bij een werkhervattingsonderzoek kunnen, indien nodig, werkaanpassingen besproken worden. Tijdens een consultatie in verband met zwangerschap kan dan weer bekeken worden hoe de zwangere kan beschermd worden . Arbeidsgeneesheren hebben ook de taak om geregeld het bedrijf of de werkposten te bezoeken. Op die manier krijgen ze een beter zicht op de omstandigheden waarin de mensen werken en de vereisten van een bepaalde job. Dit om te kunnen oordelen welke werkpost- of werkmethodeaanpassingen er eventueel mogelijk zijn om de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Tenslotte worden er ook nog preventieve campagnes gevoerd zoals: griepvaccinatie campagnes, rookstop campagne,…

Delen: Printen: