Home / Edito - Internationaal / Griekenland. De tijd dringt voor Syriza

Griekenland. De tijd dringt voor Syriza

tsipras_juin_01Komt er een ‘Grexit’? Het lijkt erop dat Griekenland een stap dichter bij een faillissement is gekomen. Het kan de schulden niet hernieuwen en een exit uit de eurozone dreigt. Athene probeerde een akkoord te vinden met de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het IMF – de trojka (omgedoopt tot ‘de instellingen’) – om meer dan 7 miljard aan fondsen te krijgen om schulden te hernieuwen.

Artikel door Niall Mulholland

Om een bankroet te vermijden, heeft Griekenland voor eind juni extra fondsen nodig. De crediteurs stellen draconische voorwaarden (met meer besparingen) voor gelijk welk akkoord. De Griekse regering onder leiding van Syriza blijft deze voorwaarden vooralsnog afwijzen.

De trojka eist besparingen op de pensioenen, privatiseringen, een ‘hervorming’ van de arbeidsmarkt, verhoging van de BTW-tarieven en meer besparingen op de reeds sterk afgebouwde sociale zekerheid. De tegenvoorstellingen van de Griekse premier Tsipras werden meteen afgewezen door de trojka.

De arrogante neokoloniale opstelling van de trojka zette de Griekse regering ertoe aan om een schuldaflossing van 300 miljoen euro op 4 juni niet te realiseren, maar het te ‘bundelen’ met andere betalingen aan het IMF en dit later op de maand te betalen.

De spanningen tussen de trojka en de Griekse regering lopen hoog op. Bij de start van de G7-top in Duitsland haalde Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie hard uit naar Tsipras. De Griekse premier staat onder zware druk van de heersende elite en de internationale ‘markten’ die willen dat er een akkoord met de trojka komt. Tegelijk groeit de oppositie tegen nieuwe besparingen onder de Griekse werkende bevolking en ook bij de linkerzijde in Syriza.

Een derde van de Grieken leeft al officieel onder de armoedegrens, in werkelijkheid leeft wellicht meer dan de helft van de bevolking in armoede. Sinds 2010 verloor een Grieks gezin gemiddeld 40% van zijn inkomen.

Tsipras en de trojka maken nu ruzie over hoe hoog het begrotingsoverschot in Griekenland moet zijn. Maar met de aflossingen van de interest op de schulden is het duidelijk dat de schulden onbetaalbaar zijn. De publieke schuld is opgelopen tot 175% van het nationale inkomen (bbp).

Groei?

De neoliberale ideologen en Europese instellingen blijven ondertussen zeggen dat de Griekse economie de komende vijf jaren telkens met gemiddeld bijna 3,5% kan groeien waardoor de schuldengraad zou teruglopen tot 120% van het BBP.

Er wordt zonder veel overtuiging verkondigd dat Griekenland mogelijk terug naar de financiële markten kan gaan om geld op te halen. Dit ondanks het feit dat de economie eens te meer zou kaalgeplukt worden door besparingen van de trojka.

Volgens Robert Peston van de BBC zou Griekenland zelfs op basis van de absurde groeiverwachtingen van de trojka voor vijftig jaar van besparingen staan vooraleer de overheidsschuld tot ‘aanvaardbare’ proporties kan herleid worden.

Zelfs het IMF ziet hoe absurd deze positie is. Het IMF zou in het verleden gepleit hebben voor een gedeeltelijke kwijtschelding van Griekse schulden. Maar daar waren Europese machten, Duitsland voorop, sterk tegen gekant. Zij vrezen immers dat een verzachting van de schuldenlast gelijkaardige vragen zou opwekken in andere landen zoals Portugal, Spanje en Ierland.

Op de G7 riep de Amerikaanse president Obama op tot een ‘compromis’ tussen de EU en Griekenland, maar dan wel een compromis waarbij Athene enkele “harde politieke keuzes” maakt. Washington is bezorgd dat een Griekse exit uit de eurozone een negatief effect zou hebben op de wereldeconomie.

Het Witte Huis (maar ook Duitsland en andere EU-machten) vreest bovendien dat het Russische regime van Poetin de gelegenheid zou benutten en financiële steun aan Griekenland zou aanbieden om invloed te krijgen op dit NAVO-lid en zo de westerse macht te ondermijnen.

‘Grexit’

Een ‘Grexit’ is een reële mogelijkheid. Het kan door een ‘ongeluk’ of op een georganiseerde wijze. De regering onder leiding van Syriza staat onder zware druk van de Griekse werkende bevolking. Mogelijk zal de regering de nieuwe dictaten van de trojka niet aanvaarden waardoor het land uit de eurozone wordt gezet.

Het ratingagentschap van Moody’s maakte bekend dat er in mei 5 miljard euro verdween uit de Griekse banken. Het ratingagentschap verwacht dat een een kapitaalvlucht tot kapitaalcontroles zal leiden.

Een Grexit zou een einde makten aan de eeuwige besparingen en het zou de Griekse regering toelaten om een groot deel van de schulden te devalueren en af te schrijven. De export zou goedkoper worden, maar import zou duurder worden. Dit zou een negatief effect hebben op spaargeld en op de levensstandaard van de bevolking. Op kapitalistische basis zou een Grexit op zich de fundamentele problemen van de Griekse economie en samenleving niet oplossen.

De Europese machten denken dat ze voldoende voorbereid zijn zodat een Grexit een beperktere economische storm zou veroorzaken dan wat enkele jaren geleden het geval was. Maar ze zijn toch bezorgd over de mogelijke politieke gevolgen: de Europese ‘integratie’ en de besparingsorthodoxie zouden een serieuze knauw krijgen.

Tenzij Tsipras volledig toegeeft aan de trojka, wat rampzalige gevolgen zou hebben voor Syriza, is het mogelijk dat Griekenland en de trojka toch een nieuw tijdelijk akkoord. Tsipras dreigde ermee om zo’n akkoord aan een referendum te onderwerpen of om nieuwe verkiezingen te houden. Voor de Griekse werkenden en armen is er echter geen uitstel meer mogelijk, zij kunnen geen verdere besparingen aan.

Onder het kapitalisme, in of buiten de eurozone, zal de overgrote meerderheid van de Griekse bevolking met enorme ellende geconfronteerd worden. Xekinima, onze Griekse zusterorganisatie, roept Syriza op om de beloften van voor de verkiezingen waar te maken en te breken met de besparingen. Dat vereist een socialistisch programma.

Daartoe moet de regering weigeren om de publieke schulden terug te betalen, overgaan tot de invoering van een kapitaalcontrole en een staatsmonopolie op buitenlandse handel. De banken en sleutelsectoren van de economie moeten onder democratische arbeiderscontrole en -beheer geplaatst worden, het besparingsbeleid moet gestopt worden en er moet degelijk lonen met gratis en goede gezondheidszorg, onderwijs en sociale zekerheid komen.

Het plannen van de economie op basis van de behoeften van de bevolking en niet de winsten van de kapitalisten, kortom de socialistische reorganisatie van de samenleving, kan een einde maken aan de economische crisis, armoede, werkloosheid en gedwongen emigratie.

Om dit te bekomen, moeten we een onafhankelijke politiek kracht opbouwen zowel binnen als buiten Syriza. Het opzetten van algemene volksvergaderingen en actiecomités van de basis in de werkplaatsen en in de wijken, is essentieel. Actieve betrokkenheid van de werkende bevolking en de jongeren in de strijd tegen de trojka en voor een socialistisch alternatief is immers cruciaal. Een socialistische omvorming van Griekenland zou meteen ook een grote aantrekkingskracht hebben op werkenden en jongeren in de rest van Europa om ook daar in te gaan tegen de bespringen en te strijden voor een socialistisch Europa.