Woonbeleid of wanbeleid?

Sociale Huisvesting in België

"Iedereen heeft recht op menswaardig wonen. Daarom moet de beschikking over een aangepaste woning, van goede kwaliteit, in een behoorlijke woonomgeving, tegen een betaalbare prijs en met woonzekerheid worden bevorderd.” In de Belgische Grondwet werd recent in artikel 23 het recht op menswaardig wonen toegevoegd. Ondanks de mooie woorden in de Vlaamse Wooncode en Grondwet moeten we vaststellen dat er niet echt veel vooruitgang wordt geboekt om die rechten ook in de praktijk te kunnen afdwingen.

Karel Mortier

Ellenlange wachtlijsten voor sociale woningen

In ons land staan er momenteel in de drie gewesten samen zo’n 140.000 mensen op een wachtlijst voor een sociale woning. 74.000 in Vlaanderen, 21.000 in Brussel en 43.000 in Wallonië. Gemiddeld moet in Brussel een gezin meer dan 30% van zijn budget besteden aan huisvesting.

In Vlaanderen betaalt meer dan de helft van de huurders meer dan 20% van het gezinsinkomen aan huur. Een vijfde van de huurders betaalt meer dan een derde van het inkomen aan huur.

In Brussel heeft meer dan de helft van de bevolking in principe recht op een sociale woning maar op dit moment bestaat amper 8% van de het Brussels woonbestand uit sociale woningen.

In Vlaanderen is er behoefte aan 100.000 tot 180.000 bijkomende sociale huurwoningen. Aan het huidig tempo van 3.000 bijkomende sociale huurwoningen per jaar zal het minstens 60 jaar duren vooraleer alle rechthebbenden in Vlaanderen terecht zullen kunnen in een sociale woning.

In België bestaat nog geen 6% van het woonbestand uit sociale huurwoningen. Het Europees gemiddelde is echter 17% en in Nederland, een land met een hoger BNP dan België is dat maar liefst 36%.

Kwaliteit van de woningen

De kwaliteit van veel woningen laat ook heel wat te wensen over. In vergelijking met de meeste omringende landen heeft België een relatief oud woningbestand en wordt er, ondanks het cliché dat we met zijn allen met een baksteen in de maag zouden zijn geboren, relatief weinig gebouwd.

In Wallonië is het vooral in de oude industriële bekkens waar de kwaliteit van de woningen te wensen over laat, onder meer omdat er veel mensen wonen die niet het geld hebben om hun woning te onderhouden.

In Vlaanderen wordt er om de 10 jaar een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de woningen en om de 10 jaar stelt men vast dat er zo’n 300.000 woningen zijn van slechte kwaliteit en dat één op vijf van alle huurders in zo’n woning woont. In het Brussels Gewest is pas in 2003 een Brussels huisvestingscode in werking getreden met daarin de minimale normen waaraan een woning moet voldoen.

De traditionele partijen zijn goed in het opleggen van regels en stemmen van nieuwe wetten maar laten het massaal afweten als het er op aankomt om die wetten in de praktijk ook toe te passen. In een aantal gevallen zoals in de strijd tegen de leegstand en de verkrotting in Vlaanderen, neemt men zelfs een aantal stappen terug omdat het eigendomsrecht van verhuurders hoger wordt ingeschat dan de rechten van de huurders, al zal men dit nooit met zoveel woorden zeggen.

Traditionele partijen ontdekken huisvestingsproblemen

De gemeenteraadsverkiezingen zijn in aantocht en de traditionale partijen lijken weer het huisvestingsprobleem te hebben ontdekt. Laurette Onkelinx deed het voorstel om de huurprijzen in een aantal gebieden te blokkeren, wellicht met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in Schaarbeek. Dit voorstel werd direct afgeschoten door de liberalen omdat dit volgens hen de krapte op de private huurmarkt alleen maar zou vergroten.

Aan Vlaamse kant lijken partijen als SP.a en Groen van huisvesting een verkiezingsitem te willen maken. SP.a lanceerde eerder het voorstel om de woonuitbreidingsgebieden op de markt te gooien en 1/3 van die gronden te verkopen aan 60% van de marktwaarde, zodat “iedereen” een eigen woning kan bouwen.

Bij de voorstellen van de SP.A rond huisvesting richt de partij zich de afgelopen jaren systematisch op tweeverdieners en (jonge) hooggeschoolden die in toenemende mate ook problemen ondervinden om een betaalbare woning te vinden. SP.a, maar ook de minister van huisvesting Marino Keulen (VLD), ziet in die jonge tweeverdieners een belangrijke rol weggelegd om de leefbaarheid van probleemwijken in een aantal Vlaamse steden te verbeteren.

Het totaalbedrag aan fiscale tegemoetkomingen om eigendomsverwerving te stimuleren, is drie keer zo veel als het totale Vlaamse budget voor huisvesting. Een deel van dat geld zou men beter kunnen gebruiken om de strijd tegen de leegstand en de verkrotting op te voeren en bijkomende sociale (huur)woningen te bouwen.

Het ontbreekt de traditionele partijen echter aan de wil om fundamentele oplossingen te vinden voor problemen die reeds decennia gekend zijn.

Met de verkiezingen in aantocht, schieten de traditionele partijen opnieuw in actie.

Ze komen af met mooie voorstellen en beloftes, vaak dezelfde beloftes van bij vorige verkiezingen. Die beloftes worden vervolgens bij de opmaak van een nieuwe begroting vakkundig opgeborgen tot de volgende verkiezingen.

Om deze cirkel te doorbreken, is er nood aan een alternatief op de huidige politiek zodat het wanbeleid een woonbeleid wordt.

Delen: Printen: