Home / Edito - Internationaal / Strijd voor een hoger minimumloon bereikt een kritisch punt in de VS

Strijd voor een hoger minimumloon bereikt een kritisch punt in de VS

Interview met Bart Vandersteene, net terug uit de VS

Op 15 maart betoogden 750 inwoners uit Seattle met de eis dat het stadsbestuur een minimumloon van 15 dollar per uur invoert. LSP-woordvoerder Bart Vandersteene verbleef begin dit jaar twee maanden in Seattle om de werking van Socialist Alternative te ondersteunen. We spraken met hem over de VS en de strijd voor socialisme, twee onderwerpen die volgens sommigen haaks op elkaar staan.

Kshama Sawant van Socialist Alternative heeft haar eerste maanden achter de rug als gemeenteraadslid in Seattle. Hoe verliepen die?

“Indrukwekkend is de beste omschrijving. Toen Sawant op 6 januari de eed aflegde, waren er 800 aanwezigen en waren er nationale en internationale media. In de eerste twee maanden van haar termijn heeft ze meer dan eens van zich laten spreken. Het beleid zoals het establishment dat gewoon was in Seattle is voorbij.

“Lokale media brengen soms meerdere malen per week reportages over Sawant. Het gaat zover dat individuele journalisten zelfs lieten verstaan er terug zin in te hebben, er valt weer nieuws te rapen. Een andere journalist liet weten dat de intrede van Sawant goed is voor de verkoopcijfers van zijn krant.

“Deze anekdotes geven enkel aan wat algemeen leeft in de samenleving. Voor het eerst sinds lang voelt een belangrijk deel van de werkende bevolking zich opnieuw vertegenwoordigd in de gemeenteraad.”

Op twee maanden kan je natuurlijk niet veel realiseren…

“Daar zou je nog van schrikken. De aanwezigheid van één echte socialiste onder de negen gemeenteraadsleden versterkt het zelfvertrouwen van de bevolking. Sawant verwoordde haar rol in een toespraak voor een groep vakbondsmilitanten als volgt: “Bij mij moet je niet komen lobbyen. Vertel me gewoon hoe ik jullie kan helpen.”

“Sommigen nemen dat letterlijk, zoals Sawant overigens hoopte. Zo kreeg ze op een dag bezoek van een 40-tal werknemers van een ziekenhuis. Ze vertelden hoe ze als migranten permanent werden gediscrimineerd door hun oversten en hoe ze een premie misliepen, onder meer door een racistische taaltest. Sawant nam het dossier ter harte, schreef een verklaring, belde de directie van het ziekenhuis en rapporteerde op de gemeenteraad over deze zaak. Twee weken later hebben de werknemers hun premie met terugwerkende kracht ontvangen, bood de directie haar verontschuldigingen aan en beloofde ze een intern onderzoek naar discriminatie. Naast deze heel concrete zaken weegt Sawant op het politieke debat in de stad.”

En in dat politieke debat is de kwestie van het minimumloon centraal gesteld?

“Inderdaad. De gigantische ongelijkheid op vlak van inkomen en rijkdom in de VS leidt tot een diepe verontwaardiging. De strijd voor een hoger minimumloon is het centrale thema waarrond het ongenoegen zich manifesteert. Zoals Tom Morello van Rage Against The Machine recent schreef: “All eyes are on Seattle.” Er is een reële kans dat het minimumloon in Seattle drastisch verhoogd zal worden. Dat zou een voorbeeld zijn voor alle lageloonwerknemers in het land.

“Het federale minimumloon van 7,25 dollar (5,5 euro of 880 euro bruto per maand) is een echt armoedeloon. In de staat Washington ligt het minimumloon op 9,32 dollar. Met een gemiddelde woonkost in Seattle van 1200 dollar per maand kan je onmogelijk leven van zo’n loon. De eis voor 15 dollar per uur als minimumloon was het centrale thema van de verkiezingscampagne van Sawant. De 95.000 stemmen die ze als openlijke socialiste haalde, zette het thema van het minimumloon bovenaan de politieke agenda.”

Waar staat de discussie over het minimumloon vandaag in Seattle?

“De burgemeester verklaart in de media stelselmatig dat er een minimumloon van 15 dollar per uur komt, maar het pleit is zeker nog niet gewonnen. Achter de schermen lobbyen grote en kleine bedrijven om de 15 dollar te ondergraven. Burgemeester Murray stelde recent dat de 15 dollar pas tegen het einde van zijn termijn in 2017 volledig zal ingevoerd worden. Mogelijk komen er allerhande uitzonderingen en uithollingen. Zo wil de horecasector de fooien meerekenen in het minimumloon. Sommige bedrijven willen de gezondheidsverzekering van hun werknemers laten meetellen. En ze willen ook dat ‘kleine’ bedrijven niet verplicht zouden worden om het minimumloon te betalen.

“Er is een heuse propagandaoorlog losgebarsten. De grote bedrijven die superwinsten boeken kunnen natuurlijk moeilijk argumenteren dat zij zo’n minimumloon niet kunnen betalen, daarom verschuilen ze zich achter de kleine en middelgrote bedrijven. Kshama Sawant heeft steeds gepleit voor extra belastingen op de grote bedrijven. Dit geld zou worden gebruikt om de kleine bedrijven – die aantonen dat ze financieel in de problemen komen – een aantal belastingkortingen toe te kennen.”

Proberen de bedrijven een angstklimaat te creëren?

“Zeer zeker. Er zullen zogezegd jobs verdwijnen, de lokale economie zal kapot gaan, … Nochtans bewijzen alle studies dat in steden waar het minimumloon werd verhoogd er integendeel jobs bijkwamen door een toename van de consumptie. Als een groot deel van de werkende bevolking een sterke stijging van haar inkomen krijgt, dan vloeit dit via verhoogde consumptie bijna integraal terug in de economie. Anderzijds is het natuurlijk zo dat er in het kapitalisme een enorm concurrentievoordeel is voor de grootste bedrijven vanwege de schaal waarop ze opereren, grondstoffen kunnen inkopen, kosten kunnen spreiden, … En ze betalen dan ook nog eens minder belastingen, zoals ook in Europa het geval is.

“Maar als een economie enkel maar kan vernieuwen door de werknemers tot hongerlonen te veroordelen, dan is er iets fundamenteel mis met die economie. Dat is de boodschap die Socialist Alternative in het debat brengt. Socialisten vertrekken van het startpunt dat elke werknemer recht heeft op de rijkdom die hij of zij produceert en dat als het huidig maatschappelijk bestel dat niet toelaat er over een alternatief moet worden gediscussieerd. Dat besef is langzaam aan het groeien in de VS.”

Kshama Sawant sprak begin dit jaar over de mogelijkheid van een referendum, komt dit er?

“Eind april wordt beslist over een campagne om meer dan 20.000 handtekeningen op te halen. Ondertussen geven we de onderhandelingen nog enkele weken de tijd.

“Socialist Alternative en Kshama Sawant lanceerden begin dit jaar de campagne ‘15now’ om de activisten te organiseren in een massabeweging die druk kan zetten op de burgemeester en de onderhandelaars. Dat kan desnoods leiden tot een massacampagne voor een referendum op 4 november 2014.

“Een referendum is natuurlijk wel een moeilijk instrument. Vorig jaar was er een voorstel om producten waar GGO’s in verwerkt zijn een label te geven. Dit voorstel had 90% steun in peilingen. Toen startte de GGO-industrie met o.a. Monsanto een megacampagne van 22 miljoen dollar met televisiespotjes, pamfletten in alle brievenbussen, … Het einde van de economie in Seattle werd aangekondigd als dit er zou doorkomen. De activisten verloren het referendum.

“Er zijn betere instrumenten. Zo zouden de vakbonden kunnen aanknopen bij de succesvolle traditie van strijd uit het verleden met een stevige organisatie op de werkvloer, acties, manifestaties en desnoods stakingen… Helaas is een aanzienlijk deel van de vakbondsleiding vandaag geïntegreerd in het maatschappelijk bestel. Socialist Alternative heeft goede relaties met een aantal vakbondsleiders die beseffen dat er in de publieke opinie een enorme steun is voor een sterke verhoging van het minimumloon. Ze werken mee om van 15now een sterke campagne te maken die hopelijk een overwinning uit de brand kan slepen dit jaar.

“Op 8 maart, de Internationale Vrouwendag, die zoals 1 mei haar origine in de VS kent, was er dit jaar speciale aandacht voor de  inkomensongelijkheid. Tweederden van alle werknemers die aan een minimumloon werken zijn vrouwen. Een hoger minimumloon zou een enorme impact hebben op de loonkloof tussen vrouwen en mannen. In een rangschikking van loongelijkheid tussen mannen en vrouwen staat de VS op de 67ste plaats van de 133 landen, net onder Jemen. De verhoging van het minimumloon is dus ook een kwestie van gelijkheid voor man en vrouw.”

Welke impact had de verkiezing van Sawant in de rest van het land?

“Voor vele activisten, waarvan sommige ontgoocheld waren geraakt, zorgde deze verkiezing voor een energieopstoot. Sawant staat symbool voor de heropleving van de linkerzijde in de VS. Ze gaf een socialistisch antwoord op Obama’s State of the Union. Dit werd al bijna 90.000 keer bekeken op YouTube. Socialist Alternative is nog steeds een kleine organisatie, maar ze heeft de aandacht getrokken van velen die op zoek zijn naar een efficiënte organisatie van socialisten. We zijn in het proces om nieuwe afdelingen doorheen heel het land op te zetten. De verkiezingsoverwinning was een enorme stunt. Maar een reële impact hebben op de strijd in Seattle en resultaten boeken rond onder meer het minimumloon, zou nog veel meer weerklank krijgen en als voorbeeld dienen voor de rest van het land.

“Voor socialisten wereldwijd is dit allemaal enorm bemoedigend. Sawant kreeg gelukwensen van over de hele wereld, maar vooral uit Zuid-en Midden Amerika, Afrika en Azië, omdat linkse organisaties daar heel goed beseffen hoe fundamenteel het is om in de VS een sterke socialistische kracht te zien ontstaan die op termijn het imperialistische monster aan de ketting kan leggen. Daarom heeft LSP besloten om deze ontwikkeling te ondersteunen en hulp te bieden bij de belangrijke taak om een sterke socialistische beweging in de VS op te bouwen.”

 

Meer info: socialistalternative.org en 15now.org