door Geert Cool

1.030 miljard dollar. Dat is het fenomenale bedrag aan dividenden dat vorig jaar wereldwijd aan grote aandeelhouders is uitbetaald. Dat bedrag zou volstaan om wereldwijd een einde te maken aan armoede. Maar het wordt nu gebruikt om een kleine toplaag nog rijker te maken. En dat terwijl de 85 rijksten al evenveel bezitten als de armste helft van de wereldbevolking.

De rijkste 1% van de wereldbevolking zag de afgelopen 20 jaar haar rijkdom met 60% toenemen. De financiële crisis heeft dat proces niet vertraagd, maar versneld. In plaats van de winsten te investeren in reële productie, gaat een steeds groter deel van de koek naar de grote aandeelhouders. Reële productie brengt onvoldoende op en dus wordt de weg geopend voor nieuwe speculatieve zeepbellen.

Het nieuwe cijfer van de wereldwijde dividenden bevestigt dit. Voor het eerst werd wereldwijd meer dan 1.000 miljard dollar aan dividenden uitgedeeld, meer bepaald ging het om 1.030 miljard. Er is een stijging met 43% sinds 2009, in Europa (zonder Groot-Brittannië) was er een stijging met 8%. Zag u uw loon met een gelijkaardig percentage stijgen in die periode? Waarom hebben we eigenlijk loonstoppen en andere bevriezingsmaatregelen als er blijkbaar toch zoveel middelen zijn?

De VS is goed voor een derde van de wereldwijde dividenden met 301,9 miljard dollar. In de VS was er over een periode van vijf jaar een stijging met 49%. Een bedrijf als Apple zag de dividenden toenemen met 109% tot maar liefst 11,8 miljard dollar. De lijst van topbetalers wordt vervolledigd door oliebedrijven en banken met onder meer Shell, Exxon Mobil, HSBC, China Construction Bank,… Tien grote bedrijven zijn goed voor 90 miljard dollar aan dividenden.

Bij Bayer gaat het om een dividend van 1,737 miljard euro voor 2013 of 166 miljoen euro meer dan in 2012, tegenover 2008 is er een stijging met 62,33%. Er was een stijging van dividend per aandeel met 10,6%. De vakbondsdelegaties bij Bayer in Antwerpen verdeelden de cijfers onder het personeel en merkten in een pamflet op: “Blijkbaar dienen de reeds jaren durende besparingen en personeelsafbouw bij BMS vooral om de aandeelhouders van Bayer rijker te maken. De lasten, werkdruk, besparingen en loonstop(pen) voor het personeel en de lusten voor iemand anders…”

Terwijl grote bedrijven zonder mededogen knippen in onze levensstandaard met afdankingen en sluitingen “om de efficiëntie te vergroten” (zo klonk het bij Heinz dat zijn vestiging in Turnhout met ruim 200 personeelsleden wil sluiten), gaat een kleine toplaag met een steeds groter deel van de rijkdom lopen. De armoede neemt toe, ook onder werkenden. Schoolverlaters zullen binnenkort hun uitkering in de tijd beperkt zien, vanaf 1 januari volgend jaar worden tot 50.000 extra jongeren naar het OCMW doorgestuurd omdat ze geen werkloosheidsuitkering meer krijgen. Ondertussen wentelen de superrijken zich in hun luxe.

De mythe van de hardwerkende rijken en de ‘luie’ werklozen wordt steeds meer doorprikt. Het volstaat om op televisie mee te kijken naar het leven van enkele rijken, niet eens de absolute toplaag, in programma’s als ‘The Sky is the Limit’. Een leven vol nietsdoen en luxueuze fantasietjes, waar het trimmen van het grasveld het spannendste tijdverdrijf is. Het maakt duidelijk dat de superrijken een parasiterende rol spelen.

De cijfers van de enorme ongelijkheid en de bevestiging dat die cijfers nog sneller zullen toenemen door de uitbetaling van record dividenden, werpen de vraag op wat we ertegen kunnen doen. Dat een herverdeling van de rijkdom noodzakelijk is, wordt steeds meer aanvaard. Zelfs IMF-economen moeten nu schoorvoetend erkennen dat er geen aanwijzingen zijn dat een herverdeling de groei zou afremmen… Ze lopen daarmee op het algemene bewustzijn achterop. Geen zinnig mens kan aanvaarden dat 85 superrijken evenveel bezitten als de helft van de wereldbevolking.

Maar hoe kunnen we tot een herverdeling komen? Op die vraag is er nog geen breed gedeeld antwoord, zelfs niet in syndicale kringen of bij linkse activisten. Rommelen in de marge zal niet helpen, het speculatieve casinokapitalisme laat zich niet reguleren. We kunnen als samenleving niet herverdelen wat we niet zelf controleren. Het zal er op aankomen om de paar duizend grootste bedrijven ter wereld, de bedrijven die ons leven domineren, uit de handen van de parasiterende superrijke aandeelhouders te halen en onder publiek bezit te plaatsen. Nationalisatie onder controle en beheer van het personeel van die bedrijven en de gemeenschap in het algemeen. De enorme concentratie van rijkdom in handen van een bijzonder kleine groep, maakt het eenvoudiger om daartoe over te gaan. Tegelijk heeft het neoliberale offensief van de afgelopen decennia zijn sporen in het bewustzijn achtergelaten waardoor het bewustzijn achterop hinkt.

De uitbetaling van nooit geziene dividenden terwijl de realiteit voor ons uit sociale bloedbaden, oprukkende armoede en groeiende sociale tekorten bestaat, is schokkend. Laat het ons aangrijpen om het verzet tegen het zieke kapitalistische systeem op te voeren en de strijd voor een socialistisch alternatief te versterken.