Economische crisis. Naar een nieuw Globaal Plan?

Het gaat slecht met de economie in België. Verhofstadt heeft het in de media maandenlang proberen te ontkennen. Maar ondertussen werkte hij wel aan een Globaal Plan, dat wellicht de vergelijking met het Globaal Plan van 1993 zal kunnen doorstaan. Dat was toen de zwaarste besparingsronde na de Tweede Wereldoorlog en leidde tot de grootste algemene staking in de Belgische geschiedenis.

Bart Vandersteene

Pensioenen in gevaar

Vooraleer de begrotingscontrole van dit jaar wordt afgerond en de begroting voor volgend jaar wordt besproken, wil men vooruitgang boeken in het pensioendossier. Slechts 7% van de bevolking gelooft dat zijn/haar wettelijk pensioen zal volstaan voor een degelijk inkomen op zijn oude dag. Op dat vlak hebben de patroons en de regering al een hele weg afgelegd. 20 jaar lang propaganda voor aanvullende pensioenen, samen met zeer lage wettelijke pensioenen, heeft de idee gevestigd dat de overheid niet garant staat voor een degelijk pensioen voor iedereen.

Maandenlang wordt het debat over de pensioenhervorming reeds aangekondigd. En mondjesmaat komen ook de eerste regeringsvoorstellen naar buiten. Wat blijkt: we zullen niet enkel een lager pensioen ontvangen en dus privé moeten sparen, maar we zullen ook nog eens langer moeten werken voor dat lagere pensioen. Vandaag heeft men na een loopbaan van 35 jaar recht op een (lager) vervroegd pensioen. Dit zou gradueel worden opgetrokken tot 40 jaar. Hierdoor wordt het quasi onmogelijk om vervroegd op pensioen te gaan.

Opdrijven van de flexibiliteit? Kan het nog flexibeler?

Om ons de concurrentie te laten aangaan met de werknemers in de buurlanden wil de regering ons nog flexibeler laten werken. De Belgen zijn sowieso al bij de meest flexibele werknemers ter wereld. Verhofstadt wil nog meer ploegenarbeid en nachtwerk stimuleren door het voorzien van extra premies voor de werkgevers en door het versoepelen van de regelgeving rond interimarbeid, zodat o.a. ook in overheidsdiensten met interimarbeid kan gewerkt worden. Op die manier creëert men voor de jonge generatie een toekomst van onzekere arbeid en een onzeker inkomen. Het pensioen dat die generatie zal opstrijken na zo’n “loopbaan” zal dan trouwens ook navenant zijn.

Stagnerende economie: miljarden besparen

Ondanks de ronkende verklaringen over een te verwachten heropleving is de Belgische economie zo goed als stilgevallen in de eerste helft van 2005. En er lijkt niet echt veel reden tot optimisme voor de tweede helft van het jaar. De bouwsector is de enige sector van de Belgische economie die nog groeit. Maar die groei wordt in stand gehouden door de historisch lage rentevoeten. Een woonkrediet met variabele intrestvoet is te verkrijgen aan 3,5 %. Dit maakt het bouwen of kopen van een woning zeer aantrekkelijk voor ons allemaal, maar zeker en vooral ook voor speculanten. Gevolg: enorme prijsstijgingen.

Eind mei waarschuwde het Planbureau Minister van Begroting Vande Lanotte dat met een onveranderd beleid in 2005 een begrotingstekort van 0,5% of 1,5 miljard euro geboekt zou worden. Op dat moment ging het Planbureau nog uit van een groei van 1.7%. Cijfers van de regering, de banken, het VBO en de OESO over de economische groei werden de laatste jaren steeds als propagandawapen gebruikt om ons te doen geloven dat alles goed gaat. Hoe wetenschappelijk zijn die cijfers trouwens? In het begin van het jaar berekende de regering haar begroting op basis van een te verwachten groei van 2,2%. In feite hoopte men stiekem op een groei van meer dan 2,5%. In april werd een eerste begrotingscontrole uitgevoerd en werd de verwachting teruggebracht naar 1,7%. Vandaag lijken zelfs de grootste optimisten het moeilijk te hebben om een groei van meer dan 1% mogelijk te laten schijnen.

Ons lijkt het dan ook waarschijnlijker dat het tekort kan oplopen tot 2,5 miljard euro of 0,8% van de begroting. Dit betekent dat de regering in oktober zal moeten uitpakken met een extra pakket aan besparingen voor dit jaar en nog een zwaarder pakket van wellicht 6 miljard euro voor volgend jaar. Nochtans is de regering genereus geweest in het uitdelen van cadeaus aan het patronaat.

Tussen 1993 en 2005 kregen de patroons lastenverlagingen op de patronale bijdragen ter waarde van 3,75 miljard euro per jaar. Het terugvorderen van die geschenkjes zou al direct een groot probleem voor de sociale zekerheid oplossen. Of nog beter: het aanpakken van de fiscale fraude, die door iedereen minimaal geschat wordt op 15 miljard euro per jaar.

Economische groei zegt niet alles

Patroons en regering geven veel aandacht aan de naakte cijfers over de economische taart. En ook voor werknemers, gepensioneerden, werklozen en jongeren is het niet onbelangrijk te zien of de taart die we met zijn allen produceren groter wordt of niet. Hoe groter de taart, hoe groter immers het stuk dat verdeeld kan worden. Maar de grootte van de taart zegt op zich natuurlijk niets over de verdeling ervan. Een grotere taart betekent niet automatisch een grotere welvaart voor iedereen. Een voorbeeld hiervan is de “Keltische Tijger” Ierland.

Per hoofd van de bevolking produceert Ierland de meeste rijkdom in de EU. Dit is te danken aan de enorme productiviteitsstijging die Ierland in de laatste 15 jaar heeft gekend. Ondertussen is het deel van de geproduceerde rijkdom dat naar de arbeiders gaat wel met 25% gedaald. In 1991 betaalden bedrijven 50% belasting op hun winsten, vandaag is dat nog slechts 10 à 12,5%. De gemiddelde huurprijs in Dublin is opgelopen tot 1300 euro per maand en de gemiddelde prijs van een koopwoning bedroeg vorig jaar 303.000 euro. De kinderarmoede staat er op 15,7%, een heel hoog cijfer voor een geïndustrialiseerd land. Wat we zien, is dus een sterke economische groei niet ten dienste, maar juist ten koste van de meerderheid van de bevolking. Een groei waarin de arbeiders en hun gezinnen betalen voor de winsten van de elite.

Sociaal-democratische besparingen

We hoeven er geen tekening bij te maken: de sociaal-democratische partijen leveren de zwaargewichten in deze regering. Het zijn de Vande Lanottes en de Van den Bossches die de toon zetten en die de rol van meester-manager vervullen. Ze laten uitschijnen dat ze nu eenmaal niet anders kunnen en dat zij het tenminste op een sociaal aanvaardbare manier aanpakken. Dat zijn echter leugens van de bovenste plank. Het BBP per hoofd van de bevolking is er de afgelopen tien jaar 37,5% op vooruit gegaan. Indien we rekening houden met de inflatie (geldontwaarding) die 18,8% bedroeg in diezelfde periode, zou dit een welvaartsstijging voor iedereen met 18,7% betekenen. Iedereen zal echter wel beseffen dat het vooral de grote aandeelhouders, managers en grootverdieners zijn die met deze groei aan de haal zijn gegaan. De afgelopen tien jaar werden werknemers, gepensioneerden, werklozen en jongeren geconfronteerd met de ene besparing na de andere. Helaas aanvaardt vakbondsleiding de afbouw van de na-oorlogse welvaartstaat al sinds eind jaren ’80, toen de sociaal-democratie opnieuw in de regering belandde. De kans dat het in het najaar tot een onderhandelde achteruitgang zal komen, is groot. Strijdbare vakbondsmilitanten moeten zich organiseren binnen hun vakbonden om de leiding en haar politiek aan de kant te kunnen schuiven en op te komen voor een socialistisch programma dat een antwoord biedt op de problemen waarmee we geconfronteerd worden.

Nu kiest die leiding pragmatisch voor het “minste kwaad”: “sociaal” gecorrigeerde afbouw. In termen van steun aan politieke partijen komen we dan bij de PS uit. Iedere dag wordt echter duidelijker dat we met die politiek de achteruitgang niet kunnen tegenhouden.

De arbeidersbeweging heeft haar eigen partij nodig. In Duitsland wordt die conclusie al door bredere lagen van strijdbare arbeiders getrokken, wat leidde tot de oprichting van de WASG (Verkiezingsalternatief voor sociale rechtvaardigheid, een nieuwe formatie links van de sociaal-democratie en de groenen) door groepen militanten uit verschillende vakbonden. Ook in België wordt die conclusie onafwendbaar in de komende jaren. LSP wil mee het idee vestigen dat er een nieuwe arbeiderspartij moet komen. Sluit aan!

Delen: Printen: