Home / Belgische politiek / Partijen / Liberalisme met groene impulsen?

Liberalisme met groene impulsen?

Groen houdt in oktober een sociaal-economisch congres waar het een 100-tal voorstellen zal voorleggen. De partij wil een beetje hervormen zonder de dominante logica al te veel in vraag te stellen. Na vijf jaar van wereldwijde crisis is het wel erg mager om af te komen met loonlastenverlagingen, langer werken en wat milieutaksen. De groene impulsen die de partij aan de heersende liberale logica wil toevoegen, zijn niet bepaald overtuigend. Een kritische analyse.

De congrestekst van Groen begint met de vaststelling dat België “een land met veel mogelijkheden” is “met burgers en bedrijven die heel wat in hun mars hebben”. Maar we beleven moeilijke tijden als gevolg van “een systeemcrisis, een gevolg van hoe onze samenleving en economie georganiseerd zijn”. Dat punt wordt niet verder uitgewerkt, in de rest van de tekst blijft de partij nagaan wat mogelijk is binnen de grenzen van hoe de samenleving en economie vandaag georganiseerd zijn. Alle voorstellen worden afgetoetst aan vier toetsstenen, waaronder de ‘betaalbaarheid’. Daarover stelt de tekst: “In budgettair moeilijke tijden moeten we kunnen investeren zonder dat de staatsschuld nog verder oploopt voor de toekomstige generaties. Het is dus zoeken naar (nieuwe) inkomsten en doordachte besparingen.” In plaats van na te gaan hoe we het verzet tegen het huidige besparingsbeleid kunnen versterken, houdt Groen het op het nagaan hoe we “doordacht” kunnen besparen.

Het eerste hoofdstuk van de congrestekst handelt over fiscaliteit en begint meteen met wat ook bij andere partijen vooraan zou staan: het verlagen van de lasten op arbeid. De loonlasten moeten naar beneden om de concurrentiepositie van de bedrijven te versterken: “De lagere lasten op arbeid zwengelen de competitiviteit van onze economie aan en creëren heel wat nieuwe jobs”. Het kon even goed uit een congrestekst van de liberalen komen. Alleen komt er hier een groene impuls om de hoek loeren: “bij de groene fiscale verschuiving verlagen we lasten op arbeid en verschuiven ze richting groene fiscaliteit en vermogensfiscaliteit.”

Concreet stelt Groen voor om de werkgeversbijdrage op lonen lager dan het mediaan voltijds equivalent brutoloon te verlagen. “Zo wordt het aanwerven voor de werkgever interessanter, vooral in laagverloonde, arbeidsintensieve functies.” Dat wordt gecombineerd met een “loonbonus” in de vorm van belastingkrediet voor de werknemer met een laag inkomen. Voor bedrijven wordt het dus goedkoper om laag betaalde werknemers aan te werven waarbij de gemeenschap een deel van het loon overneemt in de vorm van een loonbonus. Dat ruikt eerder naar het Duitse model van Hartz IV. Was het toeval dat de Duitse groenen mee in de regering zaten toen dat model werd ingevoerd?

Waarom lezen we bij de groenen geen enkel voorstel om de reële koopkracht te stimuleren, bijvoorbeeld door het optrekken van de minimumlonen, het herstel van de volledige index, het beperken van de mogelijkheden van minimale flexi-jobs, het afschaffen van de dwingende loonnorm,…? Neen, voor een dergelijke piste moeten we niet bij Groen zijn. Alle voorstellen inzake fiscaliteit of met betrekking tot de loopbaan, moeten aanvaardbaar zijn binnen dit systeem en we willen de ondernemers toch niet tegen de borst stoten? Wellicht is dat ook de reden waarom de partij de notionele intrestaftrek bijvoorbeeld niet wil afschaffen, maar “hervormen” tot een “intelligente aftrek” die “niet blind is voor de doeleinden van investeringen.” Dat is onderdeel van “het budget-neutraal afschaffen of inperken van zoveel mogelijk fiscale gunstregimes. Met het geld dat daardoor vrijkomt, willen we vervolgens de tarieven in de vennootschapsbelasting verlagen naar een niveau dat billijker is voor KMO’s.”

Als de loonlasten naar beneden gaan, wil Groen elders extra inkomsten halen. Daarbij worden twee pistes aangereikt: milieuheffingen en een vermogensrendementsbelasting. Inzake milieuheffingen worden de oude ecotaksten in een nieuw kleedje gestopt met “een hervorming van de fiscale voordelen voor mobiliteit, de invoering van een veralgemeende slimme kilometerheffing en het aanrekenen van btw op vliegtuigtickets.” Er wordt gepleit voor een “billijke” nucleaire heffing (waren de groenen niet voor een kernuitstap?) en meteen ook voor “het moduleren van accijnzen op brandstoffen in functie van hun milieu-impact”. Het geeft meteen te vrezen dat er vooral extra taksen zullen komen die wij uiteindelijk betalen.

Groen pleit wel voor een vermogensbelasting, maar werkt dat niet concreet uit. Er wordt voorgesteld om een progressieve belasting in te voeren op rendementen van vermogens boven het mediaan vermogen. Hiermee riskeren echter niet alleen de superrijken te moeten betalen, maar ook wie een beetje spaargeld heeft. Door bovendien niet aan te geven hoeveel de belasting zou bedragen, kan de vaagheid van het voorstel eerder tot tegenkanting leiden bij wie denkt boven het mediaan vermogen uit te komen. Bovendien zou een vermogenskadaster niet volstaan om deze maatregel af te dwingen, wat stelt Groen voor om bijvoorbeeld kapitaalvlucht tegen te gaan? Het is positief dat Groen nog steeds voor een vorm van vermogensbelasting pleit, maar na enkele jaren in de crisis en discussie over onder meer de Franse rijkentaks mag dit wel sterker uitgewerkt worden.

Het tweede thema van het Groen-congres is alles inzake onze ‘loopbaan’. De partij pleit voor meer mogelijkheden om het wat rustiger aan te doen of even te stoppen, maar in het algemeen is Groen het eens met de heersende retoriek van “langer werken” en “meer mensen aan de slag krijgen”. De congrestekst stelt: “Langer werken draagt bij aan de betaalbaarheid van onze pensioenen. Maar aangezien er nog marge is om meer mensen onder de 65 aan de slag te krijgen, is een verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd niet noodzakelijk. Meer rechtvaardig is om het recht op het vervroegd pensioen onder de 65 afhankelijk te maken van het aantal loopbaanjaren. In jaren tellen is rechtvaardiger voor mensen die al vroeg begonnen zijn te werken, al te vaak in de zwaarste beroepen.”

Ook hier zijn de verschillen met wat andere partijen zeggen erg klein. Waarom aanvaardt Groen dat we nu eenmaal langer moeten werken als er tegelijk een toenemende jongerenwerkloosheid is? En waarom wil de partij de toegang tot vervroegd pensioen in dezelfde zin als de regering beperken? Alhoewel, dat laatste klopt niet volledig. Groen wil strenger zijn: “Het vervroegde pensioen schaffen we af. In de plaats daarvan tellen we in loopbaanjaren. Wie 42 loopbaanjaren op de teller heeft staan, kan met pensioen, ongeacht de leeftijd.” Bye bye brugpensioen!

Een verhoging van de laagste pensioenen door een minimumpensioen in te voeren, zou natuurlijk een stap vooruit betekenen. Wel stellen we ons vragen bij de financiering ervan: “De meerkost wordt gefinancierd via de uitdoving van de gezins-, echtscheidings- en overlevingspensioenen, de afbouw van fiscale prikkels voor de derde pijler en de besparing op de administratie.”

Hiermee is Groen goed op dreef om het thema ‘ondernemen en werk’ aan te pakken. Wie vormt het “kloppend hart van onze economie”? Zijn het de werkenden die door hun arbeid waarde produceren? Voor Groen zijn het de KMO’s. De prioriteiten worden meteen duidelijk gemaakt: “Lagere loonkosten, administratieve vereenvoudiging, laagdrempelige ondernemershuizen en vereenvoudiging van de tewerkstellingsmaatregelen zijn maar een paar voorbeelden van hoe we het ondernemerschap een duw in de rug willen geven.” Om extra geld in de economie te pompen, komt Groen met het weinig originele idee van een volkslening waarmee het slapend kapitaal wil mobiliseren voor een “Green New Deal-beleggingsfonds”, een publiek investeringsfonds dat moet beheerd worden “door de overheidsbank Belfius”.

Aangezien al niet wordt voorgesteld om ouderen tijdig op brugpensioen te laten gaan, moeten andere oplossingen voor de jongerenwerkloosheid gezocht worden. Hoe kan dat beter dan met laag betaalde jobs? Groen stelt voor om jongeren op het einde van hun studie gemakkelijker toegang te geven tot een stageplaats om “ervaring” op te doen en hierdoor “relatief gemakkelijk naar de arbeidsmarkt” door te schuiven. Met de overheid zelf sociaal nuttige jobs creëren en een programma van publieke werken, behoort niet tot het groene programma. “Klassiek links – staats en productivistisch – zal evenmin de nodige vernieuwing en vergroening brengen”, klinkt het immers.

Om de klimaatveranderingen aan te pakken, stelt Groen niet voor om de energiesector in democratisch publiek bezit en beheer te nemen. Neen, “door middelen te verschuiven waardoor goede inspanningen worden beloond ten koste van maatregelen die een nefaste invloed hebben op onze gezondheid en het leefmilieu, kan een efficiënt en doortastend klimaatbeleid gevoerd worden binnen de bestaande begrotingen.” Daarbij wordt er onder meer aan gedacht om werknemers aan te moedigen om met het openbaar vervoer naar het werk te gaan. Lees: wie met de auto gaat werken, zal meer moeten betalen.

Dat lijkt een constante te zijn in de milieuvoorstellen van Groen: de gewone mens moet betalen. Zo stelt de partij een “belasting op de bruto toegevoegde koolstof (btk)” voor, “naar analogie met de btw”. Dat BTW een bijzonder asociale belasting is (omdat iedereen evenveel betaalt ongeacht het inkomen), ontgaat Groen. De partij wil het aantal asociale belastingen blijkbaar optrekken?

Het voorstel van sociaal-economisch programma van Groen op vlak van fiscaliteit, arbeid, ondernemen en klimaat is geen links programma. Het kadert volledig in de liberale logica van het kapitalisme, maar dan wel met hier en daar wat groene correcties die vooral door de gewone werkenden zullen betaald worden. Groen staat te trappelen voor een nieuwe regeringsdeelname en is daarbij duidelijk al de vorige ervaring op dat vlak vergeten. Omdat de partij toen geen enkel verschil wist te maken met het beleid van de andere partij, werd zelfs met de kiesdrempel geflirt. Die electorale neergang was niet het gevolg van een te linkse opstelling, maar van een totaal gebrek aan een linkse politiek. Groen is er klaar voor om dat te herhalen.

Leave a Reply