Home / Sociaal / Ecologie / Verkeer steeds zwaardere vervuiler. En toch wordt openbaar vervoer afgebouwd…

Verkeer steeds zwaardere vervuiler. En toch wordt openbaar vervoer afgebouwd…

Het was een toevallige samenloop van omstandigheden. Net op de dag dat de conclusies van de Bond Beter Leefmilieu (BBL) over het Vlaams Milieurapport (MIRA) bekend raakten, kwam ook de aankondiging dat het gratis openbaar vervoer in Hasselt tot het verleden behoort. De BBL stelde vast dat het verkeer de zwaarste vervuiler in ons land is. Door milieuvervuiling moeten we gemiddeld een gezond levensjaar inleveren. In plaats van alternatieven op het vervuilende individuele verkeer uit te bouwen, wordt net bespaard op openbaar vervoer.

De Bond Beter Leefmilieu is vernietigend over de gevolgen van het transport in ons land. In 2010 werden 98 miljard autokilometers afgelegd op Belgische wegen. De BBL stelt vast dat de helft van de kankerverwekkende uitstoot van PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) door transport wordt veroorzaakt en deze uitstoot door transport is sinds 2000 met ongeveer de helft toegenomen. Aangezien industriële vervuiling de afgelopen jaren sterk beperkt werd, onder meer door strakke milieuwetgeving, komt vervuiling door transport nu naar voor als de belangrijkste bron van vervuiling.

Deze vervuiling heeft verregaande gevolgen. De BBL stelt vast dat ziektelast door milieuvervuiling goed is voor ongeveer 8% van de totale ziektelast in Vlaanderen. Dat komt neer op een verloren gezond levensjaar per persoon.

Redenen genoeg dus om op zoek te gaan naar alternatieven en het transport op de wegen af te bouwen. Maar gezondheid en milieuvervuiling wegen natuurlijk niet mee op de onmiddellijke balans van de ‘kosten’ voor openbaar vervoer. De afgelopen jaren wordt stelselmatig bespaard op dat openbaar vervoer. Op een ogenblik dat er zoveel argumenten zijn om overal gratis openbaar vervoer in te voeren, wordt het bestaande stelsel in Hasselt afgeschaft.

Touring reageerde geprikkeld op de conclusies van de BBL. “De luchtvervuiling door auto’s en verkeer is niet de schuld van de mensen, wel van de overheden die er niet in slagen om de congestie weg te krijgen en de files te doen verminderen. Nu plots de brave pendelaar en burger van dit land te gaan beladen met alle zonden van de wereld en beschuldigen van asociale vervuiler is een verkeerde boodschap.”

De vaststelling dat individueel verkeer en transport toeneemt, betekent volgens ons niet dat de pendelaars als asociale vervuiler worden aangewezen. Het klopt dat dergelijke studies maar al te vaak worden aangegrepen om te pleiten voor allerhande taksen, al dan niet zogenaamd ‘ecologische’ taksen, die de gewone pendelaar treffen. Maar het centrale probleem dat wordt aangeduid, is dat van een gebrek aan alternatieven. En erger nog: de afbouw van bestaande alternatieven.

De afgelopen jaren werd stelselmatig bespaard op het openbaar vervoer. Bij De Lijn is er sprake van een neerwaartse spiraal van meer betalen voor minder diensten (Lees dit artikel). Bij het spoor wordt al jarenlang te weinig geïnvesteerd in dienstverlening en personeel, waardoor het spoorverkeer steeds chaotischer wordt (zowel voor reizigers als voor personeel). De afbouw van het goederentransport per spoor – onderdeel van de liberaliserings- en privatiseringspolitiek – dreigt dagelijks duizenden extra vrachtwagens op de wegen te sturen.

Er is dringend nood aan een massaal plan van publieke investeringen in openbaar vervoer, zowel personenen- als goederenvervoer. Een uitgebreid aanbod van gratis en degelijk openbaar vervoer kan het individuele verkeer over de wegen drastisch beperken. Een voorbeeld: in de Estse hoofdstad Tallinn leidde het invoeren van gratis openbaar vervoer in januari in de eerste maand al tot een daling van het gebruik van auto’s met 10% en een stijging van het gebruik van het openbaar vervoer met 10%.

Gratis openbaar vervoer moet uiteraard gepaard gaan met een degelijk aanbod, wat ook capaciteitsverhogingen moet omvatten. Vandaag worden duur betaalde externe studies verricht om het aanbod af te bouwen en reizigers als sardienen in een blik te behandelen (in Antwerpen stelde De Lijn na lang studiewerk vast dat er 7 personen op een vierkante meter kunnen staan). Als het aanbod van het openbaar vervoer niet degelijk is, verkiezen velen de rust van de eigen wagen. De files worden er desnoods maar bijgenomen.

Verkeer en mobiliteit zijn een onderdeel van een politieke keuze. Langs de ene kant zijn er diegenen die uitgaan van een neoliberaal businessmodel waarin enkel de directe winsten en opbrengsten van tel zijn. Zij hebben vandaag de overhand aan de top en leggen hun besparingslogica van minder diensten waar we meer voor betalen op. Aan de andere kant staan wij, de gewone gebruikers van openbaar vervoer en/of pendelaars die nood hebben aan degelijke transportmogelijkheden en aan een gezonde leefomgeving.

Wie zal dat gratis openbaar vervoer betalen, werpen sommigen op. Want ‘voor niets gaat de zon op’ en ‘gratis bestaat niet’. Dergelijke uitspraken zijn natuurlijk clichés, maar wel breed verspreid. Gratis en degelijk openbaar vervoer betekent inderdaad dat de gemeenschap meer middelen hiervoor uittrekt. Indien het betekent dat wij allemaal meer moeten betalen, staan we nog geen stap verder. Wij stellen voor dat de gemeenschap de middelen zoekt waar ze zitten: in de zakken van de grote fraudeurs die miljarden in belastingparadijzen parkeren, in de zakken van de grote bedrijven die de afgelopen jaren hebben bekomen dat ze amper nog belastingen betalen, in de zakken van de bankiers die jarenlang met ons spaargeld hebben gegokt.

De studie over de verkeersvervuiling op zich is doorslaggevend om de eis van gratis en degelijk openbaar vervoer kracht bij te zetten. Een sterke uitbouw van het openbaar vervoer is niet alleen nodig om de verkeersinfarct af te bouwen en mobiliteit voor iedereen toegankelijk te maken/houden, het is ook noodzakelijk voor onze gezondheid.

2 comments

  1. Pingback: Betonlobby haalt Oosterweelslag binnen | Linkse Socialistische Partij

  2. Pingback: Betonlobby haalt Oosterweelslag binnen | De Rode Wapper

Leave a Reply